İPUCU

Donanım Bilgisayar Donanımı İle İlgili Yardımlaşma Bölümümüz ...

Seçenekler

★LCD/CRT Monitörler, Paneller ve Projektörler hakkında pratik bilgiler ★

Araff - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Forumdan Uzaklaştırıldı
Üyelik tarihi:
04/2012
Nereden:
Cennet ile C
Yaş:
25
Mesajlar:
2.871
Konular:
2028
Teşekkür (Etti):
0
Teşekkür (Aldı):
172
Ticaret:
(0) %
17-05-2012 04:49
#1
★LCD/CRT Monitörler, Paneller ve Projektörler hakkında pratik bilgiler ★




Yazımda monitör mimarisi, teknolojisi ve ölü piksek, parlak piksel ve diğer sorunları üzerinde elimden geldiğince durmaya çalışacağım. Umarım keyifle okuyacağınız bir yazı olur.Baştan söyliyeyim, LCD monitörler için marka ve model gibi önyargılar olmaması gerekir. Mesela Philips gibi bir ürünün yanında INCA gibi bir monitörde gayet kaliteli olabilir. Genellikle monitörlerde özelliklerle orantılıdır ancak markalar fiyat konusunda çok yanıltmacı olabiliyor.
Bilgisayarlar için yaygın olarak kullanılan üç tip monitör çeşiti mevcuttur;

-CRT

-LCD

-Projektör

Her ne kadar CRT monitörler teknolojileri ve standartları nedeni ile günümüzde kullanımını oldukça azalsada LCD'ler ile CRT monitörler arasındaki teknoloji boyutu farkını gösterebilmektek adına LCD konusuna geçmeden önce değineceğim.

CRT; Katot ışınlı tüplü yapıya verilen isimdir. Bu tipteki monitörlere verilir. Vakum tüpü ve Elektron tabancası önemli ekipmanlarındandır. Üç adet elektron tabancasını barındıran ''YOKE'' ( Silindirik ) adında bir yapı mevcuttur. Bu silindirik elektron tabancalarını arasında tutan elektromıknatıslardan oluşmuştur.






CRT monitörlerin çalışma prensibi, elektron tabancasından gönderilen fotonlar fosfor tabakasına çarparak ekranda belirir. Ve ışık üretilir. Bu ışığın belirli süre ekranda kalmasına bağlı olarak görüntüde netlik, leke gibi durumlar ayarlanır.

Elektron tabancasından çıkan fotonlar ekranın sol üst köşesinden başlayarak ekranı seri bir şekilde tarar, sağ alt köşesine geldiğinde biter. Bu tarama çizgilerine ''Raster LiNes'' denir.
Ardından elektron tabancaları sonraki taramaya hazırlanmak adına tekrar yerlerini alır ve bu şekildeki döngü ile görüntü sağlanır.



Yenilenme oranı ( ******* Rate ) VRR'ye bağlıdır. Yani tüm ekranın baştan sonra taranması sonucundaki olaya yenilenme denir. Birimi Hertz'dir.
Göz sağlığı ve net bir görüntü adına yenilenme hızı en az 85 Hertz olmalıdır. Günümüzde 600 Hertz'e kadar destek veren televizyonlar çıkmaya başlamıştır. Slow Motion ( Yavaşlatılmış ) çekimde bilmem kaç km hızla giden topdan çıkan tozu dahi yakalayabilmektedir.

Birçok monitör ve TV ''Multisync'' çoklu yenileme oranına destek sunar. Hertz ayarlarının insan sağlığı kadar kullanmış olduğunuz monitör içinde önemi çok büyüktür. Yüksek Hertz değerleri titreme vb. sorunlar üretebilir, bu da monitörüzün bozulmasına sebebiyet verebilir. Bu konu aynı zamanda LCD monitörlerden, yayın yapan tüm bileşenler için geçerlidir.

Fosforlar, elektronlardan fırlatıldığında 3 çeşit renk saçar, ( RGB ) Red, Green, Blue ( Kırmızı, Yeşil, Mavi ) bu RGB renk grubunun oluşturduğu fosfor grubunun her birine ''Triad'' denir.

Gölgeleme Maskesi; elektron tabancasının uygun fosfor grubunu aydınlatmasını sağlayan bir yapıdır. Taşmaları engeller, buna şöyle örnek verilebilir, yan triadda yer alan bir grup fosforun aydınlatılması sonucu yan gruptaki renklerin bu gruptaki renklere müdahale etmesini engellemektedir.

Çözünürlük; yatay ve dikey piksel sayılarının çarpılması ile ifade edilmektedir. 640x480 düşük bir çözünürlük oranı olduğu gibi, 1600x1200 yüksek sayılabilecek bir çözünürlük oranıdır. Bu çözünürlüklerin oranına ''aspect ratio'' denir. En ve boy oranına denir, 4:3, 16:9 vs...

Pikselin küçüklüğü arttıkça çözünürlük artar, bu LCD monitörler adınada geçerlidir. Bu üretim teknolojisi ''nanometre''ye bağlıdır.

Nokta Uzaklığı; Nokta uzaklığı monitörlerin çözünürlüğünü sınırlAndıran kavramdır. Aynı renklerin fosfor noktaları arasındaki uzaklıktır.

Bant Genişliği; elektron tabancasının bir saniye içerisinde kapanıp, açılması olayına denir. Mhz'dir birimi. 1024x768 = 127 Hz'dir. Bu oranı elde edebilmek monitörün bant genişliğini bilmemiz gerekir, bir monitörün Hertz değeri için Mhz değerini bilmemiz gerekir. Örneğin; 100 Mhz olsun = 100000000/ 1024x768 = 127 Hz sonucu ile bulunur.

LCD; Liquid Crystal Display, sıvı kristalli monitör yapısı, günümüzdeki monitörlerdir. Zararlı radyasyon oranı CRT'ye oranla yok denecek kadar azdır.

Titreşim problemi Analog kablo ile bağlantısı haricinde yoktur. daha az enerji kullanması ve ozona zarar vermemesi en önemli husustur.

CRT'den tamamen farklı bir yapıya haizdir. Yukarıda bahsetmiş olduğum birçok kavram lâkin LCD içinde geçerlidir.

LCD monitörlerin çalışma prensibi ışığın polimerizasyonu ( Polaritesi ) ile alakalıdır. LCD ekranlarda özel tasarım olan bir sıvı yer alır. Bu sıvı kristalize yapı iki adet cam tabakası arasındadır.

Görüntünün oluşması ise; sıvı kristallerin ışığı geçirme özelliklerinin elektrik ile denetlenmesi sonucu oluşur. Işığı geçirme meziyetlerine bağlı olarak Aktif ve Pasif matris olarak iki çeşidi mevcuttur.

Pasif Matris; Günümüzdeki LCD monitörlerde kullanılmaz. Her kesişim noktasında bir piksel yer alır. Uygulanan elektriğe bağlı olarak kristaller yer değiştirir ve görüntü oluşur. Ancak çok yavaştır. O sebeple Aktif matris zamanla pasif matrisi tarihe kaldırmıştır.

Aktif Matris; TFT olarakta bilinir. Zaten OEM ürünler satan mağazalarda aktif matris diye geçmez, TFT olarak geçer. TFT= Thin Film Transistör ( İnce film transistör )

Her sıvı kristal bir transistör tabakası ile kontrol edilir, elektrikle değil. Ölü piksel ve parlak piksel gibi sorunları mevcuttur. Her transistör grubu 1 pikselle meşguldür.

TFT ekranlar çok parlaktır ve kaliteli görüntü sağlar, daha geniş bir bakış açısıda sunarlar. TFT LCD monitörlerde sıvı kristallerinin arka kısmı transistör, ön kısımlarında ise renk filtresi yer alır, bu filtre RGB renklerinin oluşmasını sağlar. Günümüzde benim araştırdığım kadarı ile RGB'nin yanına ''Sharp'' firmasının yeni birkaç ürününde ve demo ürünlerinde RGB'nin yanında artık Yellow ( Sarı ) renkte dahil edilmekte.

LCD'ler üç temel bileşenden oluşmaktadır;

Invertors, LCD Panel, arka plan aydınlatmaları ( Floresan )dır.

Florasan lambalar arka kısım için kullanılır, yazıda sorunlara değineceğim.

Invertors; AC güç ile florasanları gerilim sağlar.

LCD Panel ise DC güç kullanmaktadır, AC/DC güç dönüştürücüden geçirildikten sonra LCD Panel DC gücü alır ve kullanılır. Bu sebeple kontrollü olduğu için LCD Panel arızaları çok daha az görülür.

DVI ve hdMI bağlantılar doğrudan LCD Logic Board ( devre kartına ) bağlanırken VGA görüntü arayüzü ve soketi, ADC devre aracılığı ile süzülür ve öyle LCD Logic Board'a geçer.

Bu arada LCD monitör arızaları, çok daha basittir, ancak zor tamir edilir. CRT monitör arızaları çok daha karışıktır, zamanında 2 ay boyunca ( sonunda ) bir tüplü televizyonu tamir etmekle zaman geçirdiğimi biliyorum

LCD monitörlerde pikseller sabittir. Yani demek o ki düşük çözünürlüklerde dünyanın en kaliteli oyununu oynayın, poligonlar hangi ekran kartı ile kaplanırsa kaplansın, Playstation 1'de Street Fighter oynar gibi görüntü elde edersiniz

LCD monitörlerde ekran boyutu, inchle ifade edilir ve bir köşeden çapraz karşı köşe ile arasındaki mesafe alınır. Yani CRT'lerde dışarıda kalan o plastik yapıda mesafeye ve boyuta dahil edilir. CRT'lerde 21 inch bir monitör ile LCD'de 19 inch bir monitör aynı gibidir.

Piksel sıklığı nedeni ile aynı zamanda aynı boyutta iki farklı LCD monitörün çözünürlüğü farklı olabilir.

LCD Parlaklığı; Brightness LCD floresanlarının şiddetini ve monitör aydınlanmasını tayin eder. NITS biçimi ile ifade edilir. 100 NITS dandik bir değerdir, yükseldiğinde 1500 NITS ve üstüne kadar gider, günümüzdeki LCD'lerde.

Ortalama olarak 500 NITS'dedir, hemen her monitör. Ben alırken tüm detaylarını sitesinden incelemeye gayret ederim.

Tepki Süresi ( React Time ); piksel açılıp, kapanması arasındaki süredir. Yenileme oranına benzer niteliktedir. CRT'lerde bahsettiğim fosforik yapı gibidir. Fosforlar zamanla solar, ancak pikseller onları kontrol eden transistör bozulmadığı sürece kendinden bir şey kaybetmez.

Tepki süresi, ms ile ifade edilir. Düşük olması oldukça önemlidir, bu hususta forumda monitör önerenlerin buna önemsiz demesini zaman zaman görmekteyim, yüksek tepki süreleri zamanla gölgeleme vb. problem yaşatmaktadır.

Kontrast oranı; parlaklıkla, koyuluk arasındaki farkı düşünün işte o bu. LCD 1000 cd/m2'lik parlak bir beyaz ölçümüne 2 cd/m2'lik siyah ölçüsüne haizse 1000:2 olarak ölçülür.

Mesela 1000:1 iyi bir değerdir. Bu oran düştükçe kalite azalır. 3000:1 -5000:1 monitörler dahi var, bir süredir bakamıyorum belki üstü mevcuttur. Kalite arttıkça yani kontrast gri tonlar ortaya çıkar.

Dinamik kontrast; Bu pek de önemli değildir, insanları yanıltır. Satış politikası olarak uygulanır. Monitör alırken buna dikkat etmeyin. Karanlık sahnelerde ışık patlaması mevcut değilken yöntem kullanılır. 50000:1 mesela kontrast oranı olamaz, bu ancak dinamik kontrast oranıdır.

CRT monitörlerin nadir olarak avantaj sağladıkları noktalardan biri, geniş açılarıdır. Hemen heryerden görülebilir. LCD monitörlere yüksekten baktığınızda yansır, özellikle dizüstü bilgisayar kullanıcılar şikayetçidir bu durumdan.

Genelde 150C dikey, 160C yatay görüş açısı sunarlar.

LCD piksel hataları; 1920x1080p FULL HD bir monitörde 1920x1080x3= 6.220.800 milyon tane alt piksel vardır. Her alt piksel bir transistör tarafından yönetildiği unutulmamalıdır. Buradan 6 milyon küsür transistör olduğu bulunabilir. Bu kadar transistörün için bir tanesi arızalanabilir, bu da ölü piksel veya parlak piksel sorunlarını doğurur. ISO standartlarına göre pek takip etmem ancak tam ve alt piksel hataları 5 adet veya daha aza göre garanti şartına girmez. Bunları tüketici firmalar belirtir, sözleşmede.

Piksel hataları forumumuzda bu husus üzerinde daha önce konularda mesaj yazmama rağmen bir daha değineceğim iki çeşittir;

Ölü Piksel;transistör sürekli kapalı kalırsa karanlık bir nokta oluşur ve buna ölü piksel denir. Bir tane ölü piksel çok da önemli değildir. Şu an bir tane mevcut monitörümde nerdeyse belli olmuyor.

Parlak Piksel;transistör sürekli açık kalırsa alt pikseller bangır bangır yanar, ve renkli bir nokta oluşur. Mesela mavi, kırmızı, yeşik gözükebilir. Buna parlak piksel denir.

Güç Tasarrufu; CRT ve LCD'ler arasında dağlar kadar fark vardır. O koca ekranlar tabikide kalorifer peteği gibi cayır cayır yanar ve elektrik tüketir.

100-120 Watt güç tüketimine sahiptir, LCD monitörlerse en fazla 30-40 Watt güç tüketirler.

DPMS; ekran güç yönetimi ve sinyal sistemidir. Güç yönetimini bekleme durumunda %75 gibi bir oranla indirger.

40 Watt harcıyorsa 3-5 Watt tüketim yapacaktır, boştayken.

LCD monitörlerde son yıllarda CRT teknolojisi ile bir birleştirme çabası mevcuttur, LED, FED gibi teknolojiler bu sebeple üretilmiştir. LED şu an en gelişmiş yapıdır.

Plazma ekranlardan bahsedecek olursak, daha çok TV'ler için popülerdir. Bilgisayarlar için kullanılmıyor. En büyük problem dengesiz bir çözünürlüğe haizdir. Burn-In adı altında sürekli ekran görüntünün yanması gibi durumlar söz konusudur. Hazır bu konuyu açmışken söyliyeyim, mesela TV'de sürekli bir kanalın açık kalması, günlerce aynı kanal izlenirse, daha sonra farklı bir kanala geçildiğinde hafif gölge ve silüeti o kanal simgesi gözükebilir. Buna Burn-In durumu kaynaklı sorun denir.



Bookmarks


« Önceki Konu | Sonraki Konu »
Seçenekler

Yetkileriniz
Sizin Yeni Konu Acma Yetkiniz var yok
You may not post replies
Sizin eklenti yükleme yetkiniz yok
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodları Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı