İPUCU

Genel Kültür Örf adetlerımız vede toplumumuzun vede bızlerın bılmesı gereken konular

Seçenekler

Eylemsizlik Değil Etkinlik

cansın - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Özel Üye
Üyelik tarihi:
04/2008
Mesajlar:
9.044
Konular:
6189
Teşekkür (Etti):
648
Teşekkür (Aldı):
994
Ticaret:
(0) %
14-05-2009 22:54
#1
Eylemsizlik Değil Etkinlik
'Kötülük etmeyi istememek başka, bilmemek başkadır.' (Seneca)

Somut durumda insanın değere uygun ya da aykırı karar vermesi, vicdanın algıladığı değere ilişkin << olması gereken >>e uyup uymaması, her şeyden önce onun kişiliğinin tüm ahlâki tutumu ile ilgilidir. İnsan etik değerlere içten açıksa, ahlâki bir karar verme durumunda, daha baştan değere uygun davranışı, aykırı olana tercih etmek eğiliminde olacaktır. Erdemden ya da erdemli bir insandan söz edildiğinde kastedilen, işte bu değere yönelmedir. Buna göre erdemin, ahlâki değerleri gerçekleştirmeye yönelik sürekli bir iç tutumu olduğunu söyleyebiliriz. O, ahlâki kişinin değer açısından düzenini, ahlâki iyiliğinin ölçüsünü gösterir.

Erdem, bir zamanlar aşağılanmış, hor görülmüştür. Onun gözden düşmesinde, herkesten çok Friedrich Nietzsche'nin payı vardır. Erdemde o, sadece alışkanlığın, zayıflık ve çökmenin, kişiliksizliğin, sıradan biri olmanın bir deyimini görüyordu.

Erdemin bu aşağılanması karşısında onun yeniden saygınlığını kazanmasına çalışan Max Scheler olmuştur. O, pek çok kimsenin gözünde saygınlığını yitiren erdem sözcüğündeki düşünceyi açığa çıkarmış ve böylece yüzeysel zihinlerin takılıp kaldığı ön yargıyı dağıtmıştır. Ona göre, bugün erdemden sanki onun bizzat erdemli kişi için hiçbir önemi yokmuş gibi söz edilmektedir; erdem yalnızca, erdemli kabul ettikleri ya da etmedikleri kimsenin bizzat kendilerine karşı nasıl davranacağı olasılığı üzerine ivedi ve kısa bir hesap yapanlar için bir önem taşımaktadır. (Max Scheler)

Oysa erdem, diğer beceriler gibi, kazanılabilen bir beceri değildir, bizzat kişinin bir özelliğidir; o, önceden belirlenmiş davranışlar için varolan, başkalarının yararlanacağı birşey değil, bizzat taşıyıcısının güzel bir süsü, bezeği (ziyneti) dir; kişilikten ayrı, genel birşey değil, tam tersine bireyle ilgili bireysel bir şeydir. Erdem iyiye yönelik canlı bir güç bilinci olarak, tamamıyle kişisel ve bireyseldir. Erdemin özü değerle ilgilidir; bu yüzden erdem yolunda çaba, değerli bir çabadır. O, kişiliğin gelişmesi, tamamıyle değerle dolması uğrunda sürekli bir çabadır. (Johannes Hessen)

Kişiliğin geliştirilmesi, iç dünyamızın değerlerle doldurulması sırasında mevcut ya da meydana gelen kötü eğilim ve içtepilere nasıl davranılacağı, onlara nasıl bir işlem uygulanacağı yolunda özellikle psikoanalizin verilerine dayanan psikolojide üç yol ve olasılık düşünülmektedir. Birinci yol, kötü bir içtepinin dışa yansımasını baskı altına almaktır. Ancak bu yolla iç tepinin kendisi yok edilmiş olmamakta, sadece onun gerçekleşmesi, bu gerçekleşmeyi sağlayacak eylem bastırılıp önlenmiş olmaktadır. Bu önlemeyi gerçekleştirmek, bu konuda başarılı olabilmek için ise, olağanüstü bir irade gücü, bu içtepi ile her zaman yenme şansı olmayan sürekli bir savaş zorunlu görünmektedir. Bu yüzden, böyle bir durumda kişinin gelişmişliğinden ve erdeminden söz edilemez.

'Sevdiğimize sadık kalmak için kendimize cebredişimiz, bir sadakatsizlikten pek de farklı değildir.' (La Rochefoucault)

derken, bu düşünce dile getirilmektedir.

Kötü eğilimlerle uğraşmanın daha iyi ve etkili yolu onların bilince çıkmalarına engel olmak, daha doğrusu onları bilinç dışına atmak gibi görünmektedir. Bu, psikoanalitik görüşte baskı ya da bastırma diye adlandırılan, kötü eğilimlere karşı bir savunma yoludur. Bastırılmış eğilimler (güçler) bilinç dışındadır: bilince çıkamaz, bilinçlenemez. Böylece, bilinçli olarak bir kötülük işleme asla sözkonusu olamaz.

Fakat bu da, erdeme ulaşmada güvenilir bir yol olarak kabul edilemez. Psikolojiden biliyoruz ki, bastırılan içtepiler herhangi bir değişikliğe uğramadan varlığını sürdürür; doyuma ulaşmak için de, her fırsattan yararlanır. Uykuda ya da uyanıkken bireyin bastırma gücünün zayıfladığı herhangi bir anda bu içtepilerin, değişik kılıklarda da olsa, bilince çıkması olanaklıdır. Bu yüzden kişinin her an savunma gücünü hazır tutması, gerekli önlemleri alması zorunlu olur. Öyle ki, tehlikeyi tamamen savuşturabilmek için bastırılan içtepi ile en uzak ilintisi olanlar bile bastırılmalıdır. Böylece insanın içinde uzayıp giden bir baskı zinciri oluşur. Bu durumun ise, kişiliği geliştirmek şöyle dursun, tam tersine onu kısırlaştırdığı psikolojide açıkça saptanmıştır. Bunu temizlik hastası olan bir kimsenin yaşamında görmek olanaklıdır. O, ortamda hiçbir pislik tehlikesi olmadan, her fırsatta temizlenir, başkalarını da zorlayıcı bir biçimde düzen ve temizlikle meşgul eder. Oysa bütün bu önlemlere rağmen yaşamın bir yerinde ters tepki ile karşılaşılır. Bu ters tepki ile o ana kadar savunulmakta olan istek, güçlü bir biçimde ortaya çıkar; titizlik hastasının bu tutumuna ters bir davranışla sokak ortasında altını kirletmesi örneğinde olduğu gibi. Bu konuda bir başka örnek olmak üzere aşırı kaba ve saygısız bir insan, zaman zaman çocuk gibi ağlar, duygusallaşır. Çünkü ondaki saldırgan, küstahça davranışlar, içindeki yumuşaklığın ve ürkekliğin gizlenmesi (bastırılması) çabasından doğan karşıt bir tutumdur.

Erdeme ulaşmak için kötü eğilimlerle savaşta başta da söylendiği gibi geriye üçüncü yol kalmaktadır. Bu yolda eylemsizlik değil, etkinlik söz konusudur; yaşamı geliştirici güçler gün ışığına çıkıp, bir yandan değerlere uygun hedeflere ulaşmaya çalışmakta, diğer yandan da, kötü içtepilerin bilincinde olarak onlarla, onların verdiği enerjiden yararlanarak savaşa girişmekte ve ancak böylece iyiliğin, iyi duyguların gelişmesinde başarı sağlamaktadır. Çünkü bu çözüm yolunda ağırlık, insanın kötü eğilimleri üzerinde olmayıp, olumlu bir biçimde, iyi güçlerin kullanılarak geliştirilmesi üzerindedir. (Erich Fromm)

Bookmarks


« Önceki Konu | Sonraki Konu »
Seçenekler

Yetkileriniz
Sizin Yeni Konu Acma Yetkiniz var yok
You may not post replies
Sizin eklenti yükleme yetkiniz yok
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodları Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı