İPUCU

Genel Kültür Örf adetlerımız vede toplumumuzun vede bızlerın bılmesı gereken konular

Seçenekler

Çevreye İlişkin

cansın - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Özel Üye
Üyelik tarihi:
04/2008
Mesajlar:
9.044
Konular:
6189
Teşekkür (Etti):
648
Teşekkür (Aldı):
994
Ticaret:
(0) %
14-05-2009 23:15
#1
Çevreye İlişkin
Dürüstlük

Burada, yukarda doğruluk diye adlandırılmış olan hakikat sevgisinin dış doğruluk olarak niteleyebileceğimiz bir biçimi söz konusudur. Çünkü, dürüstlük diğer insanlarla olan ilişki ve davranışlarla ilgilidir. Bu yüzden dürüstlük, toplumsal yaşam için büyük bir öneme sahiptir.

Hakikatın hor görülüp çiğnendiği, yalanın ve dolanın egemen olduğu yerde sosyal yaşam kökünden zehirlenmiş olur. Dürüstlük denilen ahlâki değerin insandan beklediği, her zaman hakikatı üstün tutması, diğer insanları aldatmaması, onlar karşısında doğru olmasıdır. Dil dediğimiz en önemli anlatım aracı bize, hakikatın bulandırılması ve değiştirilmesi için değil, açığa çıkarılması ve bildirilmesi için verilmiştir. Buna göre dürüstlük iç ve dışın, öz ve sözün olanak ölçüsünde tam bir uygunluğu demektir.

Adalet

'Hakka kulak ver artık, zoru unut büsbütün. Şu âdeti koydu zira Zeus insanlar için: Balıklar, karadaki hayvanlar, uçan kuşlar yiyecek birbirini, hak yoktur aralarında çünkü, insanlara ise hak yolladı, odur nimetlerin en büyüğü' (Hesiodos)
Antik felsefe s. 20'den - Walter Kranz

Dürüstlük gibi adalet de toplumsal yaşam için büyük bir öneme sahiptir; çünkü o, insanların birarada yaşamalarını olanaklı kılan bir form, bir ölçü, tüm kargaşaya karşı koyan bir çerçevedir. Adaletin özü, insanların insan olmakla sahip oldukları haklı istemleri karşısında duyulan saygıdır. O, başkalarının hakkına saygılı olmak, herkese kendisine düşeni vermek konusunda sarsılmaz bir irade olarak tanımlanabilir. Bu, yaşamda her şeyin kendisinin olmasını isteyen bireyin başkalarının haklarına yönelik saygılı zihniyeti ve bu yoldaki iradi tutumudur. Bu arada önemle belirtilmelidir ki, birey neyin haklı olduğunda yanılmış olsa bile, zihniyetin ahlâki değeri tamdır.

Ancak, adalet en yüksek bir değer olarak kabul edilemez; o, ahlâki istemler açısından maksimumu (en yükseği, en çoğu) değil, bir minumumu (en azı) gösterir. Onun için:

'Hak her yerde haktır ama, kendi haklarını kullanmada yumuşak, başkalarının hakkına saygıda sert olmalısın.' (Güstav Radbruch)

Sevgi ile karşılaştırdığımızda adaletin ayrı ve aşağı bir değer olma niteliği daha belirgin bir biçimde ortaya çıkar. Her ikisi de diğer insanlara karşı bir tutum alma ile, kişinin kişiye olan bağıntısı ile ilgilidir; fakat adalet sadece çıkar çatışmalarının çözümünü hedef aldığında, onda bu bağıntı yüzeysel kalır. O, yalnızca haklı bir istemle, başkasının hakkı ile ilgilidir. Oysa sevgi, karşısındakinin haklı ve değerli olup olmadığına bakmaksızın onun tüm kişiliğini, her şeyini dikkate alır, her durumda ve her zaman iyiliğini ister, kötülük görmesini reddeder. O, iç bağıntı ve ilişkilerle ilgilidir, insanın tüm yaşam durumlarına girer. Ona hiç bir şey küçük ve önemsiz görünmez. Ölçülemeyecek kadar küçük bir şey bile, sevgi dolu bir zihniyeti deyimlediğinde, onun için son derece önemlidir. Sevgi en değersiz bir şeyi bile kutsallaştırır, ona anlam kazandırır, ağırlık verir.

Görülüyor ki, sevgi içerik yönünden adaletin eğilimini de kapsamına alarak onu aşmaktadır. Bu yüzden sevgi ahlâken daha yüksek bir değerdir.

Diğer yandan kişinin mikro kozmosunun adalete kapalı oluşu, bunu dikkate almayışı, sevgi değeri ile aralarında çatışık ilişkilerin doğumuna neden olur. Adalet sevgisiz olabilir; nasıl ki, sevgi de adaletsiz olabilir. Hakkı gerçekleştirmeye yönelik irade kinle, nefretle, düşmanlık duygularıyla birleşmiş bile olsa böylece değerli kalabilir ve keza açık bir adaletsizlik sevgi, sevgi olarak kalır ve bu anlamda değerlidir.

Kişiyi gören hakim, adaletsizdir. Tanrıça Temis, gözleri kapalı olarak resmedilir; elinde yalnızca terazi ve kılıç vardır. Adalet kördür, nesnel olarak tartar, katı olarak yargılar. Sevgi ise görür ve yargılamaz; duygu ve gönül açıklığı ile, anlayışla karşılar her şeyi. (Nicolai Hartmann)

Adaletin insanlardan istediği, her şeyden önce olumsuz bir şeydir: Haksızlık yapmamak, kimseye zarar vermemek. Olumlu bir niteliği o, ancak tüm yüksek değerlerin gerçekleşmesinin ön koşulu olmakla kazanır. Bütün kültür değerlerinin açılıp gelişebilmesi, bireylerin bedensel yaşam ve kişisel davranış özgürlüklerinin güvence altına alındığı yerde ve zamanda olanaklıdır. Bu olanağı sağlayan adalettir. İncelmiş ve yüksek bir ahlâki yaşam ancak, dış temel koşulların gerçekleştirilmesine yönelik eğilimdir; tüm diğer değerlerin gerçekleşmesinin ön koşuludur.

İyilik sever olmak

İyilik severlik adaletten, iyilik sever insan da adaletli insandan kuşkusuz daha üstündür. Çünkü o, adaletin istemini aşar; karşısındakinin hukuken isteyebileceğinden daha çoğunu yapar ya da verir.

'Bir insanın değeri verdiğiyle ölçülür, alabileceği ile değil.' (Albert Einstein)

Onun tutumu, başkalarının haklarını tartıp ölçen akıldan çok, onların karşısında sıcak bir duygu ile belirlenmiştir. Böylece iyilik severlik, insanın kardeşlerine içten açılmış olmasını, onlar için ortak bir kalbe, yardıma hazır bir ele sahip olmasını deyimler.

Barış severlik

'İnsan her şeyden vazgeçebilir, ama insanlardan vazgeçemez.' (L. Borne)

Barış severlik, iyilik severliğin bir meyvası olarak görünür. Bu, toplumsal yaşam için, insanların birarada yaşayabilmeleri için, büyük bir öneme sahiptir. Barış her zaman, bir kimsenin diğerine yaptığı haksızlıkla bozulur. Haksızlığın her türlüsü, toplumsal yaşam için ciddi bir tehlike oluşturur. Bu tehlike ancak, barış sever bir ruhla savuşturulabilir. İnsan başkalarının kusurunu cömertçe bir bağışlama ile ortadan kaldırabilir ve kaldırmalıdır. (Nicolai Hartmann)

'Savaş o kadar hunharca bir şeydir ki, insanlardan ziyade yırtıcı hayvanlara yakışır; o kadar çılgınca bir şeydir ki şairlere göre, Furia'ların kendileri bile onu dünya yüzüne kusmuşlardır; o kadar uğursuzdur ki en korkunç kargaşalıkları peşinden sürükler; o kadar zalimdir ki, genellikle yalnız en alçak suçlular tarafından kışkırtılır.' (Desiderius Erasmus)

Bookmarks


« Önceki Konu | Sonraki Konu »
Seçenekler

Yetkileriniz
Sizin Yeni Konu Acma Yetkiniz var yok
You may not post replies
Sizin eklenti yükleme yetkiniz yok
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodları Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı