İPUCU

Genel Kültür Örf adetlerımız vede toplumumuzun vede bızlerın bılmesı gereken konular

Seçenekler

Sonlu Bir İyi'nin Salt Olarak Alınması

cansın - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Özel Üye
Üyelik tarihi:
04/2008
Mesajlar:
9.044
Konular:
6189
Teşekkür (Etti):
648
Teşekkür (Aldı):
994
Ticaret:
(0) %
06-11-2009 22:02
#1
Sonlu Bir İyi'nin Salt Olarak Alınması
... tabiatı kendi hakimiyeti altına almak, onu bir takım yeni tekink ve sembollere dayanan prensiplerin objesi yapmak için, insanın kendisini tabiatın dışına attığı aynı anda, onun kendisini, kendi merkezini bu dünyanın dışında ve ötesinde bulunan bir yere demirlemesi gerekirdi. Artık o, kendisini elbette bu kadar cüretle üstüne çıktığı bu dünyanın basit bir ‘’ organı ‘’ basit bir ‘’ parçası ‘’ olarak göremezdi! (Max Scheler)

İçimizde derin bir yer edinmeden, haydan gelip huya giden, ufak tefek özdeksel şeyleri severken, daha kalıcı şeyleri sevmeye başlarız, ellerimizle tutulamayan şeyleri; iyi olanları severken İYİ’yi sevmeye başlarız; güzel şeyleri severken GÜZELLİĞİ sevmeye başlarız; doğru olanları severken DOĞRULUĞU severiz; zevkleri severken MUTLULUĞU sevmeye başlarız ve sonunda, SEVİ’yi sevmeye başlarız. (Miguel de Unamuno)

Duygu ve düşünce sahibi olan insan kendine bir dünya ve yaşam görüşü edinmeden yaşayamaz, o akıl ve anlam dolu varlığa yaraşır bir biçimde ancak dünyanın ve yaşamın anlamı üzerine bir açıklığa kavuşmakla gerçekten yaşadığının bilincine varır. Bu yönelim onda kendini, yukarıdaki alıntılarda anlatılmak istenen ****fizik bir ihtiyaç olarak belli eder. İnsan kendisinin de içinde bulunduğu tüm varlığın temeli olup kendiliğinden var olan bir şeyin düşüncesine (****fizik bir ideye) ve duygusuna sahip olup olmamak konusunda bir seçme yapmak olanağına sahip değildir. O, bilinçli ya da bilinçsiz olsun, kesinlikle her zaman böyle bir ideye, böyle bir duyguya sahip olmuştur. Düşünen ve duyumsayan ruhun karşısında salt bir varlık dünyasına uzanmak insanın niteliği gereğidir. (Max Scheler)

Anlaşılıyor ki, burada insanın dinsel gizil gücü etkindir; çünkü insan Tanrı ile bağlantıda olan bir varlıktır. Tanrı’ya olan eğilimi onun niteliğinin en derin çizgisini oluşturur.

İnsan kalbinin hedefi salt iyidir. İnsan ruhunda salt olana ilişkin bir alan vardır. (Johannes Hessen)

Fakat değerler insanın böylece bağlı bulunduğu ‘’ aşkın olan ‘’ la bağlantısını başka bir biçimde de koparabilir, onu Tanrı’dan uzaklaştırabilir. İnsan kendini sonlu ve sınırlı bir değere, yeryüzünün bir nimetine öylesine kaptırabilir ki, onun ruhunda artık sonsuz iyi için, summum bonum için, en ufak bir köşe bile kalmaz. Bundan böyle görece (rölatif) bir iyi’yi (bir değeri) salt olarak kabul eder ve ona tam bir saygı ve bağlılık gösterir; böylece artık Tanrı’ya değil, Put’a tapar.

Bu arada,

Eğer iki insandan biri gerçek Tanrı’ya içtenlikle gönülden dua etmezse, ötekiyse bir puta sonsuz bir özlem arzusuyla, dua ederse, gerçekte bir puta dua eden birincisidir, gerçekte Tanrı’ya dua edense ikincidir. (Miguel de Unamuno)

diyen Kierkegaard’ın bu düşüncesi, aslında insanın salt olan’a yönelik ****fizik ihtiyacını vurgulamak amacını taşıdığında gerçek anlamını bulacaktır. Çünkü insan, dünyanın duyumlar yoluyla algıladığımız duyusal kabuğuna sıkı sıkıya yapışıp günlük hay huyuna takılarak, her ne kadar salt olan’a yönelik eğilim ve özlem varlığını sürdürse de, buna ilişkin açık bilincini bir yana itebilir. Ya da biraz önce de deyimlendiği üzere insan boşalan kalbini, bu salt varlık ve yüksek iyilik alanını, yaşamında salt bir varlıkmış gibi ele aldığı sınırlı ve sonlu şeylerle doludur ki, işte bu fetişizimdir (putperestliktir). (Max Scheler)

Yeniden deyimlensin ki, insan ruhunda salt olan’la ilgili bir alan bulunur. İşte insanın değer bilinci iyi düzenlenmişse, onun kişisel değerlendirmeleri, değişmez değerler düzenine uyuyorsa salt olan’ın alanı gerçekten summum bonum’a açılmış demektir. Fakat ne yazık ki, insan için değerler düzeninin reddi ve tersine çevrilmesi de olanaklıdır. O zaman bu saltla ilgili alana her hangi sonlu bir iyi, dünyanın bir nimeti girer. Görece bir değer insan ruhunda salt bir değerin yerini alır bunun putlaştırılması gerçekleşir. Böylece artık bu kimsenin ruhunda Tanrı’ya bir yer yoktur, ruhu Tanrı’ya kapanmıştır.

‘’ Her sonlu tin ya Tanrı’ya ya da bir puta inanır. ‘’ diyen Scheler düşüncesini geliştirerek herkesin kendince en yüksek değer olarak kabul ettiği bir şeyi olduğunu ve bilinçli ya da bilinçsiz bu şeyi davranışlarında öne alıp diğer değer taşıyıcılarını arka plana ittiğini söyler. Örneğin kapitalist çağın yönetici azınlığı için ekonomik değer değerler düzeninde üstün bir yere sahiptir; onlar için ekonomik değerin ölçüsü olan paranın maksimal kazanılması başta gelir; Faust tipi için sonsuz bilgi edinme, Don Juan tipi için ise her zaman yeni kadınları kendine bağlamak. İnsanın saltla ilgili alanına ilke olarak ilke olarak her sonlu şey girebilir ve bunun uğruna sonsuz çaba harcanabilir. Ve de böylece de o şey putlaştırılmış olur. Sonlu bir iyi, nimetler dünyasının dengeli yapısından koparılıp çıkarılır ve kendi nesnel anlamına kesinlikle yakışmayan bir aşamaya yükseltilir, Tanrı’ymış gibi ele alınır.

Nedir ki, böyle bir tutum da yaşamın realitesi karşısında varlığını uzun zaman sürdüremez; gerçeklik er ya da geç bu yanlış değerlendirmeyi bozar. İnsan bir zaman sonra yarattığı putu ile ilgili büyük ve acı bir düş kırıklığına uğrar ve böylece bir uyanışı, bir ayrılmayı kendine gelmeyi yaşar. İnsan kendini adadığı ve salt olarak kabul ettiği nimette aradığını bulamayınca, en derin ihtiyaç ve beklentilerinin onun tarafından giderilemeyeceğini görünce anlar ki, yanlış yoldadır ve kendini aldatmanın bir kurbanı olmuştur. Çünkü sonlu bir iyiliğe kapılmış, onu salt olanın tahtına oturtmuştur. Bu durumda geriye putunu parçalamak kalır.

Gerçekten putlaştırma ve puta tapma eylemini, putun parçalanması eylemi izler. Böylece insan ruhu yeniden summum bonum için serbest kalır; varlığın hernalısa çökertilmiş ya da karıştırılmış düzeni aklın önünde ve değerler düzeni de kalbin önünde yeniden gerçek yapısına ve hiyerarşisine kavuşur. (Johannes Hessen)

Bookmarks


« Önceki Konu | Sonraki Konu »
Seçenekler

Yetkileriniz
Sizin Yeni Konu Acma Yetkiniz var yok
You may not post replies
Sizin eklenti yükleme yetkiniz yok
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodları Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı