İPUCU

Genel Kültür Örf adetlerımız vede toplumumuzun vede bızlerın bılmesı gereken konular

Seçenekler

Türkiye'nin Eski Köprüleri

osmanM - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üye
Üyelik tarihi:
02/2014
Mesajlar:
870
Konular:
486
Teşekkür (Etti):
74
Teşekkür (Aldı):
123
Ticaret:
(0) %
09-03-2014 16:02
#1
Türkiye'nin Eski Köprüleri
Türkiye’nin ilk boğaz köprüsü; Cunda Adası’nı Ayvalık’a bağlayan köprüdür. Nevşehir’de Kızılırmak Nehri üzerinde yayalar için yapılan asma köprü ise ilk paralı köprü olma özelliğini taşıyor. I. Boğaziçi Köprüsü hem iki kıtayı birleştiren hem de İstanbul Boğazı’nın ilk köprüsü olarak "ilk"ler sıralamasına adını yazdırır.

Geçmişi günümüze bağlayan yapıların başında yıllara meydan okuyan köprüler geliyor. Görünüşleri bıraktığı etkiler üstlerinden geçerken hissettirdikleri çevresinde barındırdıkları ve konumlarıyla birbirinden farklı özellikler içeren köprüler yüzyıllardır insanları birbirlerine kavuşturuyor.

İpek Yolu Kral Yolu Baharat Yolu gibi güzergahlarda strajik önem taşıyan köprüler kimi zaman kesme taşla kimi zaman ahşap malzemeyle inşa edilmiş. Nehirlerkanyonlar haliçler kıtalar aşılmış karşı yakaya varılmış. Mühendislik mimarlık harikası köprüleri konu aldığımız bu yazımızda olimpiyat adayı İstanbul’un boğazını inci kolye gibi süsleyen "Avrupa ve Asya kıtalarına hoşgeldiniz" tabelalarıyla karşılayan I. Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerinden ve asırlık tarihiyle anılarla dolu Galata Köprüsü’nden söz etmemek olmaz ama biz önce ilklere bir bakıp antik taş köprülerinden geçip Türkiye turu yapacağız.

Köprülerde ilkler

Türkiye’nin ilk boğaz köprüsü; Cunda (Alibey) Adası’nı Ayvalık’a bağlayan köprüdür. Günümüzde bu köprüyü kullananlar Türkiye’nin ilk boğaz köprüsünü anlatan uyarı tabelasını görebilirler. Nevşehir Avanos’da Kızılırmak Nehri üzerinde yayalar için yapılan asma köprü ise ülkemizin ilk paralı köprüsü olma özelliğini taşıyor. Türkiye’nin demirden inşa edilen ilk karayolu köprüsü; Antalya Side’de Manavgat Çayı üzerinde yer alıyor. Köprü bu özelliğinden dolayı ortaokul coğrafya kitaplarında da kendine yer buluyor. 20 Şubat 1970 tarihinde temeli atılan I. Boğaziçi Köprüsü hem Asya ve Avrupa kıtalarını birleştiren hem de İstanbul Boğazı’nın ilk köprüsü olarak "ilk"ler sıralamasına adını yazdırıyor. I. Boğaziçi Köprüsü’nün temeli atıldığında PTT idaresi günün anısına bir de köprü pulu çıkarmıştı.

Misis Köprüsü

Anadolu’nun ilk Roma Köprüsü olarak bilinen Misis Köprüsü Ceyhan Nehri üzerinde yer alıyor. SelçuklularBizanslılar ve Haçlılar arasındaki savaşlara sahne olan efsanevi kent Misis’in adını taşıyan köprü Ramazanoğlu Beyliği ve Osmanlı dönemlerinde şiddetli depremlerle tahrip olmuş ama buna rağmen ayakta kalabilmiş eserlerden biridir. Günümüzde insanları üzerinde taşımaya devam eden köprü 1998 yılında yeniden restore edildi.




Taşköprü

Adana’da yıllara meydan okuyan bir başka Roma dönemi şaheseri ise Seyhan Nehri üzerinde bulunan Taşköprü’dür. Taşköprü’nün M.S. 4’üncü yüzyılda Mimar Auxentus tarafından yaptırıldığı belirtiliyor. Orijinali 21 gözlü olan köprü Seyhan’ın ıslahı sırasında 7 gözünün toprak altında kalmasıyla 14 gözlü olarak hizmet veriyor. Osmanlı döneminde birkaç kez onarılan Taşköprügünümüzde yoğun trafiğe sahne oluyor.





Çobandede Köprüsü

Erzurum’un sınırları içerisinde yer alan Çobandede Köprüsü İlhanlılar’ın veziri Emir Çoban Salduz tarafından yaptırılır. Aras Nehri üzerine 7 adet kemer gözlü olarak inşa edilen köprüden günümüze 6 gözü ulaşabilmiştir. Dönemin önemli yapılarından biri olan tarihi köprügünümüzde koruma altına alındığından kullanılmıyor.





Cılandıras Köprüsü

Uşak’ın Karahallı ilçesindeki Cılandıras Köprüsü Banaz Çayı üzerinde yer alıyor. Lidyalılar’ın yaptırdığı antik köprü Kral Yolu güzergahı üzerinde bulunuyor. Kemer uzunluğu; 24 metre derinliği; 17 metre eni; 1.75 metre olan tarihi köprünün kemer taşları kalemle işlenmiştir. Zarif görünüşü ve yanıbaşındaki şelalesiyle ilgi çeken köprünün çevresi günümüzde mesire yeri olarak kullanılıyor.



Zağnos Paşa Köprüsü

Bol akarsuların ve vadilerin bulunduğu Trabzon’da fetih sonrası birçok köprü yapıldıysa da bunlardan çok azı günümüze ulaşabildi. Ortahisar ile Atapark arasında ulaşımı sağlayan Zağnos Paşa Köprüsü bunlar arasında en iyi durumda ve en ünlüsü olarak dikkat çekiyor. Trabzon Pontus İmparatorluğu döneminde aynı yerde açılıp kapanan ahşap bir köprünün varlığından söz eden tarihçiler savaş sırasında açılan köprü sayesindekaleyle dış mahallelerin bağlantısının kesilmesinin sağlandığını belirtiyorlar. Fetih sonrasında Zağnos Paşa’nın 1467 yılında tek gözlü olarak yaptırdığı köprü20 - 25 metre yükseklikte ve 50 - 60 metre uzunluğa sahip.





Beşköprü (Jüstinyen Köprüsü)

Bizans İmparatoru Jüstinyen’in Sakarya Nehri üzerine 553’te yapımına başlattığı köprü 561’de tamamlanır. Köprü beş kez yıkılıp yeniden yapıldığı için "Beşköprü" diye anılmaktadır. Yıkılan köprülerin ayaklarının izlerine günümüzde de rastlanabiliyor. 8 kemer üzerinde 429 metre uzunluğa sahip bugünkü köprünün birinci gözü demiryoluna hizmet veriyor.






Geyve Köprüsü

Sakarya Irmağı üzerindeki bu köprü ise Jüstinyen’in karısı tarafından 562 yılında yaptırılır. Zamanla kullanılamaz duruma gelen köprünün üzerine 1495 yılında II. Beyazıd tarafından bugün kullanılmakta olan köprü inşa edilir.




Saray Köprüsü

Tunca Nehri üzerinde yer alan Saray Köprüsü’nü 1560’ta Kanuni Sultan Süleyman’ın yaptırdığı Terazi ve Adalet Kasrı’yla birlikte Mimar Sinan tarafından yapıldığı tahmin ediliyor. Yontma taştan yapılan 60 metre uzunluğundaki köprü dört gözlüdür.



Beyazıd Köprüsü


Beyazıd Külliyesi yakınında Tunca Nehri üzerindeki köprüyü 1488’de II. Beyazıd’ın Mimar Hayreddin’e yaptırdığı sanılıyor. Kesme taştan inşa edilen köprü 78 metre uzunluğunda ve 5 sivri kemerden oluşuyor.




Yalnızgöz Köprüsü

Beyazıd Köprüsü’ne ek olarak Tunca Nehri’ne yapılan Yalnızgöz Köprüsü kenti İmaret Mahallesi’ne bağlıyor. Mimar Sinan’ın eseri olan köprü 1570’de II. Selim zamanında yaptırıldı.

Fatih Köprüsü

Sarayiçi’nde Demirkapı ile Adalet Kasrı arasında Tunca Nehri’nin üzerinde yer alan bu köprünün 1452’de Fatih Sultan Mehmet döneminde yapıldığı sanılıyor. Tunca’nın üzerindeki diğer iki köprüye oranla daha büyük olan Fatih Köprüsü üç gözlü ve 34 metre uzunluğundadır.



Ekmekçizade Ahmet Paşa Köprüsü

1608 -1615 yılları arasında Ekmekçizade Ahmet Paşa tarafından Tunca Nehri’ne Mimar Sedefkar Mehmet Ağa tarafından yapılan köprü 11 ayak ve 10 kemerden oluşuyor.




Uzun Köprü

II. Murat’ın Ergene Nehri üzerine 1426 - 1443 yılları arasında Mimar Müslihiddin’e yaptırdığı Uzun Köprü; 1.392 metre uzunluğunda yer yer 6.80 - 6.90 metre genişliğinde ve 174 gözlü inşa edilmiştir.





Meriç Köprüsü

1842’de Abdülmecit zamanında yapımına başlanan ve 1847’de bitirilen köprü Edirne - Karaağaç yolunda Meriç Nehri üzerinde yer alıyor. Meriç Köprüsü; 263 metre uzunluk 7 metre genişlikte 13 ayak üzerinde 12 sivri kemerli olup yanlara doğru eğimli özellikler taşıyor. Mermer yazıtlı köşkü olan köprünün kubbesinde daha önceleri güneş motifi olduğu biliniyor.





Gazi Mihal Köprüsü

Edirne’den Bulgaristan’a giden yolda Tunca Nehri üzerine Bizans döneminde Mikhael Palaiologos tarafından yaptırılan köprü 1402’de Osmanlı döneminde Gazi Mihal Bey tarafından onarılır. Köprünün kitabe köşkü 1640’da Kemankeş Kara Mustafa Paşa tarafından ilave edilir. Gazi Mihal Köprüsü gövdesine sızan suların atılması amacıyla ilginç bir drenaj düzene sahiptir.




Saraçhane Köprüsü

Sarayiçi Tunca Nehri üzerinde 1451’de II. Murat döneminin devlet adamlarından Şahabettin Paşa tarafından yaptırılan köprü 120 metre uzunluğunda ve 5 metre genişliğindedir. 11 ayaklı ve 12 kemerli olarak taştan yapılan köprünün iki yan kemeri toprak altında kalmıştır. Orta kemeri 1702’de yıkılan köprü Sultan II. Mustafa tarafından onartılarak 50 metre uzatıldı.





Türkiye’deki köprülere bir bir bakıldığı zaman hepsinin de ayrı ayrı özellikler taşıdığı göze çarpıyor. Öyküleri estetik yapıları ve çevreleriyle öne çıkan köprülerin en ünlülerine ve en çok kullanılanlara göz atacak olursakşüphesiz ilk sırayı Akdeniz’de özellikle de raftingcilerin gözdesi olan Köprüçay Kanyonu’ndaki Köprüçay Köprüsü alır. Raftingcilerin ilk durakları olarak mola verdikleri bir başka antik köprü ise "Büğrüm Köprü"dür. Geçen yıl onarılan Belkıs Köprüsü de Aspendos ve su kemerlerini gezen turistlerden yoğun ilgi görüyor.

Köprüler için genellikle "Gerdanlık kolye gibi" benzetmesi yapılır. İşte böyle bir köprü Kızılırmak Nehri üzeri Kırıkkale yakınlarında Köprüköy’deki Kapulukaya Baraj Gölü’nde bulunuyor. Mimarisiyle ilk görüşte insanı cezbedipheyecanlandıran köprü çevresindeki ilginç kaya yapısıyla olağanüstü bir güzellik sergiliyor. Yıllara meydan okuyan köprü kes****şla birbirine geçmeli olarak kilitli bir sistemle inşa edilmiştir.

Rize’nin İkizdere Fırtına Deresi Çamlıhemşin’deki tablo görünümlü köprüleri Trabzon’un Sumela yolu üzerindeki Kiremitli Köprüsü Artvin’deki Nigavur Berta köprüleri ziyaretçilerine seyrine doyulmaz güzellikler sunuyor. Hem Çanakkale - Balıkesir hem de Yeşilyurt - Altınoluk arasına sınır olan Mıhlıçay üzerindeki "Mıhlıçayı Köprüsü" sahil yolunun olmadığı devirlerde kervanlara yol olurkengünümüzde ise treeking parkuru olarak hizmet veriyor. Edremit Körfezi’nin incisi Altınoluk’taki Manastır Çayı’nın üzerindeki "Manastır Köprüsü" gözlerden uzak doğayla bütünleşirken İstanbul’da bir Mimar Sinan eseri olan 638 metre uzunluğa sahip

B. Çekmece Köprüsü tüm görkemini koruyor.

Bergama; "Kozak Yaylası Köprüsü" Nevşehir; "Ortahisar Köprüsü" Melendiz Çayı üzerinde "Ihlara Köyü Köprüsü"Amasra’yı adaya bağlayan Roma dönemine ait "Kemerdere Köprüsü" Diyarbakır; "Malabadi Köprüsü"Kırşehir; "Çenegir Köprüsü" ortamın gizemli büyüsünü hala koruyorlar. Köprüler arasında unutulmaması gereken bir başkası da Aydın’daki Çine Vadisi’nde yer alan Çine Çayı üzerindeki "İnce Köprü"dür. Adıyaman’ın Kahta ilçesinde yer alan sütunlarıyla ünlü "Cendere Köprüsü" Nemrut Dağı’na gün doğumu veya gün batımını seyretmeye giden turistlerle doluyor. Her zaman olduğu gibi bu yıl da antik köprülerin altından sular üzerlerinden turistler geçmeye devam edecek.
--------------------- Erkek olmak alın yazısı olsada,
ADAM Olmak Her Kula Nasip Olmaz..!

Bookmarks


« Önceki Konu | Sonraki Konu »
Seçenekler

Yetkileriniz
Sizin Yeni Konu Acma Yetkiniz var yok
You may not post replies
Sizin eklenti yükleme yetkiniz yok
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodları Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı