İPUCU

Linux Linux İle İlgili Bilgi Paylaşım Platformu

Seçenekler

GNU/Linux İşletim Sisteminin Yapısı //WhiteRed //BilgiTeknolojileriKulübü

16-05-2019 00:38
#1
"P4RS - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Green Team (Deneyimli)
Üyelik tarihi:
01/2017
Nereden:
Balkes
Yaş:
18
Mesajlar:
3.390
Teşekkür (Etti):
361
Teşekkür (Aldı):
766
Konular:
245
Ticaret:
(0) %
Merhabalar TürkHackTeam ailesi, bugün sizlere GNU/Linux İşletim Sisteminin Yapısı konusuna değineceğim. Ders tadında olacak ve çok uzun tutmamaya çalışacağım bu konuyu



Konu Başlıkları
• Root (Kök Kullanıcı)
• GID
• UID
• Grup Yönetimi
• Grup Oluşturma
• Grup ID’sini Değiştirme
• Gruba Kullanıcı Eklemek
• Gruptan Kullanıcı Silme
• Gruba Şifre Koyma
• Grup Silmek
• Kullanıcı Yönetimi
• Kullanıcı Oluşturma
• Kullanıcıya Şifre Koyma
• Kullanıcı ID’si Değiştirme
• Kullanıcı Silme
• Kullanıcı Hakkında Bilgi Almak
• Shadow Dizini
• Su ve Sudo Komutları Arasındaki Fark
• Su Komutu ile Root Kullanıcısına Geçme
• Sudo Su ile Root Kullanıcısına Geçme
• Başka Kullanıcıya Geçme
• Dosya Sahiplikleri ve İzinleri



Öncelikle konumda bahsedeceğim bazı terimlerin anlamlarından bahsedeyim;

Root (Kök Kullanıcı)

Linux/Unix sistemlerde tam yetkiye sahip kullanıcılardır. Root kullanıcıları sınırsız yetkiye sahiptir.

GID

Grup ID’sidir. Grup ID’lerin de “0” olarak tanımlanırsa kök kullanıcı yani root yetkisine sahiptir.

UID
Kullanıcı ID’sidir. Kullanıcı ID’leri de aynı şekilde “0” olarak tanımlanırsa kök kullanıcı yani root yetkisine sahiptir.

İlk öncelikle bildiğiniz üzere Linux dağıtımları multi kullanıcılı bir sisteme sahiptir. Yani sadece bir kullanıcı ile işlem yapmamakta birden fazla kullanıcı açıp işlem yapabilmekteyiz. Bizler için asıl önemli olan şey Kullanıcı ID’sidir. Nedir bu Kullanıcı ID’si der iseniz; Bu ID’ye göre erişim hakları verilir. Bu ID’ye sahip birden fazla kullanıcı da bulunabilir nasılsa Windows’ta “Administrator” birden fazla olabiliyorsa Linux sistemlerde de “root” kullanıcısı birden fazla olabilir. Genellikle Linux sistemlerde root yöneticisi ile aynı erişim haklarına sahip birden fazla kullanıcı açılmasının sebebi ola ki root kullanıcısının şifresi unutulursa root kullanıcısı haklarına sahip olan diğer yedek kullanıcılar tarafından sisteme giriş yapılabilsin diye oluşturulur.

Linux sistemlerde öntanımlı kullanıcılar otomatik olarak gelir. Bu öntanımlı kullanıcıları görmek için bir kodumuz var. Aslında bütün kullanıcıları görmek için (Root vb.) kullanılıyor.

Öncelikle Terminali açıyoruz ve
Kod:
cd /etc/
yazıyoruz.



Daha sonra
Kod:
cat passwd
yazıyoruz. Burada ki “passwd” kullanıcıların bulunduğu dosyadır buradan gerekli bilgileri alabiliriz.



Bizlere bütün öntanımlı kullanıcılar ve Root yetkisine sahip kullanıcılar karşımıza geliyor.



“root:x:0:0” ifadesini gördünüz. Şimdi bu nedir derseniz kullanıcı adı(root), şifre(x), kullanıcı ID’si(0), grup ID’si (0) demektir. Alta ki kullanıcılarda dikkat ettiyseniz en sağ tarafta “/nologin” yazmaktadır. Bu arka planda giriş yapamadıkları anlamına gelmektedir. Eğer aşağıya doğru kaydırırsanız en altın bir üstünde kendi kullanıcı adınızı göreceksinizdir. Şimdi sizlerle beraber ufak bir giriş yaptık nedir ne değildir baktık şimdi konumuza başlıyalım.

Grup Yönetimi

Şimdi biz gruplarla ilgili işlemler yapmak için bazı komutlar kullanıyoruz. Bunların kullanımı göstereceğim fakat öncelikle bu gruplar nerededir ondan bahsedeyim.
Gruplar
Kod:
/etc/group
’nin içinde bulunur.

Şimdi görelim; İlk öncelikle
Kod:
cat group
yazıyoruz.



Daha sonra bütün gruplar karşımıza çıkıyor.


Grup Oluşturma

Grup Oluşturma işlemini yapalım beraberce.

Kod:
groupadd grupismi
Olarak yazıyoruz



Yazdıktan sonra grubumuz oluştu. Şimdi grubumuza bakalım bunun için ise;
Kod:
cat group
yazıyoruz.



En altta oluşturduğumuz grubumuz çıktı. Şimdi biz böyle en alta inince grubumuzu gördük fakat her zaman en alta inmek istemeyebiliriz. Bunun için de;

Öncelikle
Kod:
cat /etc/group | grep grupismi
yazıyoruz. Grep bizlere belirli bir bölümde ki aradığımız kriterlere göre sonuçları karşımıza çıkaran bir komuttur.



Gördüğünüz üzere bizlere grubumuzu ve GIP ve UID’mizi gösterdi.



Gördüğünüz üzere grup oluşturmayı ve bunun bilgisini nasıl öğreneceğimizi gördük. Şimdi de bu oluşturduğumuz grup üzerinden işlem yapmaya geldik.


Grup ID’sini Değiştirme

Öncelikle terminalden
Kod:
sudo su
ile root yetkisi alıyoruz. Daha sonra
Kod:
cd /etc/
diyerek etc dizinine giriş yapıyoruz. Sonra
Kod:
groupmod –g groupID grupismi
olarak yazıyoruz.



İşlemimiz oldu şimdi grubumuzu görmek için
Kod:
catcat /etc/group | grep grupismi
yazıyoruz.





Grup ID’sini kaç yazdıysanız o numara karşımıza çıkacaktır.

Şimdi diyelim ki grubun ismini değiştirmek istiyoruz ne yapacağız? Bunun için de;

Kod:
groupmod –n yenigrupismi değiştirilecekgrubunismi
olarak yazıyoruz.



Şimdi grup ismimiz değişti. Görmek için ise
Kod:
cat /etc/group
olarak yazıyoruz.





Yazdıktan sonra en altta gördüğünüz gibi “yeni” isimli bir grup var ve grup ID’si “2002” olduğunu görüyoruz.

Şimdi gruba kullanıcı ekleme, çıkarma ve parola ekleme komutlarına geçelim.


Gruba Kullanıcı Eklemek

Öncelikle
Kod:
gpasswd –a kullanıcıismi grubunismi
olarak yazıyoruz. “-a” parametresi burada “add” yani ekleme anlamına gelmektedir.



Yazdıktan sonra bizlere kullanıcının eklendiğini gösteren bir bildirim geldi.



Şimdi kullanıcının eklendiği bildirimini aldık bir de biz bakalım.
Kod:
cat /etc/group  |grep grupismi
olarak yazıyoruz.



Ve gördüğünüz gibi grubun sonunda eklediğimiz kullanıcı gözükmektedir.




Gruptan Kullanıcı Silme

Öncelikle
Kod:
gpasswd –d kullanıcıismi grubunismi
olarak yazıyoruz. Burada ki “-d” parametresi “delete” anlamına gelmektedir yani silme.



Bizlere kullanıcının silindiğini gösteriyor. Şimdi bir de kontrol edelim.



Kod:
cat /etc/group  |grep grupismi
olarak yazıyoruz.



Gördüğünüz gibi kullanıcı eklediğimizde sağ tarafta kullanıcı ismi çıkmıştı fakat şimdi çıkmadı.

Kullanıcı eklemeyi ve çıkarmayı öğrendik şimdi gruba şifre koymayı öğreneceğiz.


Gruba Şifre Koyma

Öncelikle
Kod:
gpasswd grupismi
olarak yazıyoruz.



Sonra bizlere yeni şifreyi soruyor buraya yazdıklarınız ekranınızda gözükmeyecek o yüzden sorun etmeyin



Daha sonra bizlere şifreyi tekrar yazmamızı istiyor.



Yazdıktan sonra artık grubumuz şifrelenmiş oluyor.


Grup Silmek

Şimdi grupta kullanıcı ekleme, çıkarma ve şifrelemeyi gördük. Şu an da grubu silmeyi göreceğiz.

Öncelikle
Kod:
groupdel grupismi
yapıyoruz.



Sonra bizlere uyarı vermeden işlemi bitiriyor.



Bir bakalım silinmiş mi diye
Kod:
cat /etc/group
yapıyoruz.





Gördüğünüz gibi grup silinmiş.
Şimdi de kullanıcı yönetimine geçelim.


Kullanıcı Yönetimi

Bizler kullanıcı yönetimi için bazı komutlar kullanıyoruz onlardan bahsedeceğim. Öncelikle nerede bu kullanıcılar ondan bahsedeyim.

Kullanıcı bilgiler “etc/passwd” de bulunur.
Kod:
cat /etc/passwd
komutu ile kullanıcı bilgilerini listeleyebilirsiniz.






Kullanıcı Oluşturma

Öncelikle
Kod:
useradd kullanıcıismi
olarak yazıyoruz.



Uyarı vermeden direk oluşturdu.



Şimdi bakalım kullanıcı eklenmiş mi diye
Kod:
cat /etc/passwd
olarak yazıyoruz ve en altta oluşturduğumuz kullanıcı çıkıyor.




Kullanıcıya Şifre Koyma

Öncelikle grupta ki gibi
Kod:
passwd kullanıcıismi
yazıyoruz.



Daha sonra bizden parola isteyecektir.



Tekrar parola isteyecektir onu yazdıktan sonra işlem başarılı bir şekilde bitecektir.




Kullanıcı ID’si Değiştirme

Öncelikle
Kod:
usermod –u ıdgiriyoruz kullanıcıismi
olarak yazıyoruz.



Uyarı vermeden kabul etti



Şimdi de bakalım olmuş mu
Kod:
cat /etc/passwd
yazıyoruz ve “passwd” yi yazdırıyoruz.



Yazdırdıktan sonra en altta gördüğünüz üzere kullanıcımız ve ID değeri gözüküyor.




Kullanıcı Silme

Kullanıcı silmek için
Kod:
userdel kullanıcıismi
yazıyoruz.



Yazdıktan sonra bakalım kullanıcımız silinmiş mi diye
Kod:
cat /etc/passwd


Gördüğünüz gibi kullanıcımız silinmiştir.



Bir Kullanıcıyı Oluştururken Gruba Eklemek

Öncelikle
Kod:
useradd kullanıcıismi –u ıddeğeri –g grupismi
olarak yazıyoruz



Ve işlemimiz bu kadar kullanıcımız “yeni” isimli grupta belirlediğimiz id değerinde oluşmuş oldu.


Kullanıcı Hakkında Bilgi Almak

Kullanıcıdan bilgi almak için
Kod:
chage –l kullanıcıismi
yazıyoruz.



Daha sonra bizlere kullanıcı hakkında bilgi veriyor.




Kullanıcı Oluşturduktan Sonra Dosyalarına Bakma

Kullanıcılarımızı oluşturduktan sonra bunlarla ilgili bilgiler
Kod:
/etc/skel
dosyasında (Yani yetkilerle ilgili bilgiler ) yazılıyor. Şimdi bilgileri öğrenmek ve düzenlemek için

Kod:
ls –al /etc/skel





Shadow Dizini

Shadow dizini
Kod:
/etc/shadow
olarak tanımlanır. Shadow dizini “passwd” ile aynı işlevlere sahip fakat daha güvenilir bir dizindir. Çünkü MD5-tabanlı bir şekilde şifrelidir. “Passwd” ise böyle bir şekilde değildir bir metin dosyasıdır.


Su ve Sudo Komutları Arasındaki Fark

Sudo ile su arasnıda ki fark şudur “su” komutunda siz terminalden çıktığınızda ya da “exit” dediğiniz de root kullanıcısından çıkar fakat “sudo” komutunda ise bir işlem yapıyorsunuz diyelim o işlem bitnice “sudo” komutu da işlevini kaybeder ve normal kullanıcıya geçiş yapar.


Su Komutu ile Root Kullanıcısına Geçme

Root kullanıcısına geçmek için
Kod:
su
yazıyoruz ve bizden şifremizi istiyor şifreyi yazdıktan sonra root kullanıcısına geçiş yapmış oluyoruz.



Sudo Komutu ile Root Kullanıcısına Geçme

Sudo ile root kullanıcısna geçmek için
Kod:
sudo root
yazıyoruz.



Bizden şifremizi isteyecek



Yazdıktan sonra root kullanıcısına geçmiş olacaksınız.


Sudo Su ile Root Kullanıcısına Geçme

Sudo su komutunun özelliği şu şekildedir herhangi bir şifre istemeden direk root kullanıcısına geçiş yapmaktadır.
Kod:
sudo su



Başka Kullanıcıya Geçme

Başka bir kullanıcıya geçmek için
Kod:
su kullanıcıismi
yazıyoruz ve şifresi yok ise direk geçiş yapacaktır.




Dosya Sahiplikleri ve İzinleri

Dosya sahipliği ve izinlerini değiştirmek için birkaç komuttan yararlanıyoruz “chmod” ,“chown” ve “unmask”.


Chmod Komutu



Arkadaşlar chmod komutu diğer komutlara nazaran biraz daha karmaşık bir komuttur. İlk öncelikle nedir ondan bahsedeyim; Linux kullanıcılarının dosyalara erişim haklarını belirlemek için kullanılan bir komuttur.

2 : w => Yazma izni
4 : r => Okuma izni
1 : x => Çalıştırma izni

Chmod Örnekleri;

rwx : Okuma, yazma ve çalıştırma erişim izinlerinin hepsi var.
rw- : Okuma ve yazma izinleri var, çalıştırma için iziniziz yok.
r-x : Okuma ve çalıştırma izinleri var, yazma için iziniziz yok.
wx : Okuma için izin yok, yazma ve çalıştırma izinleri var.
–x : Sadece çalıştırma hakkı var.
-w- : Sadece yazma hakkı var.
r– : Sadece okuma hakkı var.
— : Hiçbir erişim hakkı yok.

Şimdi bir dosya da izin olup olmadığını nasıl anlarız derseniz
Kod:
ls –all dosyaismi
olarak yazdığınız da dosyanın yetkileri çıkacaktır.





Mesela izinleri karşımıza çıktı.



Kod:
chmod 000 dosyaismi
olarak yazdığımız da hiçbir hakkı yok demektir. Yani ne okuma ne yazma ne de görüntüleme hakkı.



Kod:
chmod 001 dosyaismi
olarak yazdığımız da okuma ve yazma hakkı yok fakat çalıştırma hakkımız olmuş oluyor.



Kod:
chmod 010 dosyaismi
olarak yazdığımızda okuma izni yok, çalıştırma izni yok fakat yazma izni vardır.



Kod:
chmod 011 dosyaismi
olarak yazdığımızda okuma izni yok fakat yazma ve çalıştırma iznimiz vardır.



Kod:
chmod 100 dosyaismi
olarak yazdığımızda okuma izni var fakat yazma ve çalıştırma iznimiz olmuyor.



Kod:
chmod 101 dosyaismi
olarak yazdığımız da okuma ve çalıştırma iznimiz vardır fakat yazma iznimiz yoktur.



Kod:
chmod 110 dosyaismi
olarak yazdığımız da okuma ve yazma iznimiz var fakat çalıştırma iznimiz yoktur.



Kod:
chmod 111 dosyaismi
olarak yazarsak eğer bütün yetkiler vardır.


Chown Komutu



Chmod komutu bir dosyanın izin sistemini değiştirmek için kullanılan komuttur. Bu komut ile diğer user’lar arasında dosyayı kullanabilme,yönetebilme yetkisine sahip olursunuz.



Kod:
chmod kullanıcıadı dosyaadı
olarak yazıyoruz. Hangi kullanıcıya yetkiyi vermek isterseniz o kullanıcı adını yazmanız gerekmektedir.




Umask Komutu



Umask komutu izin kısıtlama olarak kullanılan bir komuttur. Linux sistemlerde dosya ve dizinleri default izinleri vardır. Bu izinler umask’ta 022 olarak belirlenir.



Bu şekilde görebilirsiniz. Bu numara sistemi chmod’da anlattığım “x,r,w” olayından geliyor. Biz bu değerleri değiştirebiliriz onu da şöyle yapacağız;



Kod:
umask değer
olarak yazacağız.

Mesela bir dosya ve dizin oluşturalım;



Kod:
touch dosyaismi 
mkdir dizinismi 
ls –l
olarak yazıyoruz ve izinlerine bakıyoruz.



Gördüğünüz gibi izinlerin değerlerini değiştirdiğimiz için “r,x,w” değerleri de değişti.

Konum bu kadardı arkadaşlar bilgilendiyseniz ne mutlu bana




Kullanıcı İmzası
SolidStar

Geldim, gidicem, hep de değişicem!


16-05-2019 02:38
#2
Üyelik tarihi:
06/2016
Nereden:
İnstagram
Yaş:
19
Mesajlar:
4.247
Teşekkür (Etti):
232
Teşekkür (Aldı):
1241
Konular:
732
Ticaret:
(0) %
Yalnız tam sabitlik konu ha
Kullanıcı İmzası
I never lose. Either I win or I learn.
16-05-2019 03:53
#3
Ceys - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Süper Moderatör
Üyelik tarihi:
04/2016
Mesajlar:
7.027
Teşekkür (Etti):
144
Teşekkür (Aldı):
3067
Konular:
691
Ticaret:
(0) %
Örnek bir anlatım olması dileğimle, detaylı içeriği ve sade anlatımından ötürü sabit.
"P4RS, "Tranquila Teşekkür etti.
16-05-2019 11:06
#4
Ego1st - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üye
Üyelik tarihi:
03/2018
Nereden:
kali@d0st
Mesajlar:
622
Teşekkür (Etti):
70
Teşekkür (Aldı):
137
Konular:
67
Ticaret:
(0) %
hiç uzun tutmamışsın ya ne demezsin
Kullanıcı İmzası
<C4T.>
16-05-2019 17:34
#5
"P4RS - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Green Team (Deneyimli)
Üyelik tarihi:
01/2017
Nereden:
Balkes
Yaş:
18
Mesajlar:
3.390
Teşekkür (Etti):
361
Teşekkür (Aldı):
766
Konular:
245
Ticaret:
(0) %
Alıntı:
Hakyiyenhacky3r´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
Yalnız tam sabitlik konu ha
Eyvallah Hakyiyenhacky3r

Alıntı:
Ego1st´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
hiç uzun tutmamışsın ya ne demezsin
Diğer konularıma nazaran biraz daha kısa oldu
Kullanıcı İmzası
SolidStar

Geldim, gidicem, hep de değişicem!

16-05-2019 19:53
#6
Colehl - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üye
Üyelik tarihi:
03/2017
Mesajlar:
18
Teşekkür (Etti):
1
Teşekkür (Aldı):
6
Konular:
7
Ticaret:
(0) %
Parrot nasil bir sistem kali ile arasinda ne gibi farklar var hangisini onerirsin
Kullanıcı İmzası
Get down
16-05-2019 20:19
#7
"P4RS - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Green Team (Deneyimli)
Üyelik tarihi:
01/2017
Nereden:
Balkes
Yaş:
18
Mesajlar:
3.390
Teşekkür (Etti):
361
Teşekkür (Aldı):
766
Konular:
245
Ticaret:
(0) %
Alıntı:
Colehl´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
Parrot nasil bir sistem kali ile arasinda ne gibi farklar var hangisini onerirsin
İkisi de Linux dağıtmıdır. Gündelik işler ve diğer hacking işlemleri için Parrot'u öneririm. Kali içerisinde daha çok hacking toolları bulunduruyor fakat bana göre değil
Kullanıcı İmzası
SolidStar

Geldim, gidicem, hep de değişicem!


Bookmarks


« Önceki Konu | Sonraki Konu »
Seçenekler

Yetkileriniz
Sizin Yeni Konu Acma Yetkiniz var yok
You may not post replies
Sizin eklenti yükleme yetkiniz yok
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodları Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı