Kaçış Dizileri

Hatırlarsanız bu bölümün ilk kısımlarında şöyle bir örnek vermiştik:


Burada kullandığımız ‘\’ işaretine dikkat edin. Bu işaretin yukarıdaki görevi, tanımlamaya tek tırnakla başladığımız karakter dizisi içinde yine bir tek tırnak işareti kullanabilmemizi sağlamaktır. Bu örneği verdiğimizde, bu ‘\’ işaretine teknik olarak ‘kaçış dizisi’ adı verildiğini söylemiştik. Peki, kaçış dizisi tam olarak ne anlama gelir?
Kaçış dizileri, kendilerinden hemen sonra gelen karakterlerle birleşerek, bu karakterin farklı veya özel bir anlam kazanmasını sağlayan birtakım işaretlerdir. Örneğin, Python programlama dilinde tek tırnak ve çift tırnak işaretleri karakter dizilerini tanımlamak için kullanılır. Eğer siz yazdığınız bir kodda tek veya çift tırnak işaretlerini farklı bir amaçla kullanacaksanız kaçış dizilerinden yararlanmanız gerekir. Birkaç örnek verelim:




Eğer bu örneği bu şekilde yazıp çalıştırırsanız Python size bir hata mesajı gösterecektir. Çünkü biz burada tek tırnak işaretini ‘İstanbul’ kelimesini ‘un’ ekinden ayırmak amacıyla, kesme işareti anlamında kullandık. Python ise bu tırnak işaretini karakter dizisi tanımını bitiren işaret zannetti. Eğer yukarıdaki kodun çalışmasını istiyorsak ‘\’ adlı kaçış dizisinden yararlanmalıyız:




Aynı şekilde çift tırnak işareti de Python programlama dilinde karakter dizilerini tanımlamak için kullanılır. Eğer biz bu işareti başka bir amaçla kullanacaksak Python’a bu isteğimizi bildirmeliyiz. Bu bildirme işini kaçış dizileri yardımıyla yapabiliriz:




Eğer bu kodları bu şekilde yazıp çalıştırırsak Python’un bize bir hata mesajı göstereceğini biliyorsunuz. Çünkü Python’un, bu kodlar içindeki çift tırnak işaretlerinin hangisinin karakter dizisini başlatıp bitiren tırnaklar olduğunu, hangisinin ise Ahmet’in sözlerini aktarmamıza yarayan tırnak işaretleri olduğunu ayırt etmesi mümkün değil. Bu konuda bizim Python’a yardımcı olmamız gerekiyor. Dikkatlice bakın:




Gördüğünüz gibi, farklı bir amaçla kullandığımız her bir tırnak işaretini, kaçış dizileri yardımıyla Python’un gözünden ‘kaçırdık’.
Yukarıdaki örneklerden gördüğünüz gibi, ‘\’ işareti, tek ve çift tırnak işaretleri ile birleşerek, bu işaretleri karakter dizileri içinde farklı anlamlarda kullanmamızı sağlıyor. ‘\’ adlı kaçış dizisi başka karakterlerle de birleşebilir. Örneğin bu kaçış dizisini ‘n’ harfiyle birleştirdiğimizde, ‘yeni satır’ adlı bir kaçış dizisini elde ederiz. Dikkatlice bakın:




Bu kodları çalıştırdığımızda şöyle bir çıktı elde ediyoruz:




Gördüğünüz gibi, Python ‘\n’ işaretleri ile karşılaştığı her noktada yeni bir satıra geçti. İşte bunu sağlayan şey, ‘\’ işaretinin ‘n’ karakteri ile birleşerek oluşturduğu ‘yeni satır’ adlı kaçış dizisidir. Bildiğiniz gibi, ‘n’ karakterinin görevi aslında ekrana ‘n’ harfini basmaktır. Ama bu karakter ‘\’ işareti ile birleştiğinde özel bir anlam kazanarak ‘yeni satır’ adını verdiğimiz kaçış dizisini oluşturuyor.
‘\n’ adlı kaçış dizisi Python’da en fazla kullanacağınız kaçış dizilerinden biri, belki de birincisidir. O yüzden bu kaçış dizisini iyi öğrenmelisiniz.
‘\’ kaçış dizisinin, birleştiğinde özel bir anlam kazanmasını sağladığı bir başka karakter de ‘t’ karakteridir. Bildiğiniz gibi, ‘t’ karakterinin görevi normalde ekrana ‘t’ harfini basmaktır. Ama eğer biz bu karakteri ‘\’ işareti ile birleştirirsek ortaya ‘sekme’ adlı bir kaçış dizisi çıkar. Hemen bir örnek verelim:




Gördüğünüz gibi, ‘\t’ adlı kaçış dizisi sanki TAB (sekme) tuşuna basmışız gibi bir etki ortaya çıkardı. Eğer bu etkiyi göremediyseniz birkaç tane ‘\t’ kaçış dizisini art arda kullanabilirsiniz:




Python’daki kaçış dizileri yukarıdakilerden ibaret değildir, ama bunlar arasında en önemlileri yukarıda verdiklerimizdir. Dolayısıyla özellikle ilk aşamada burada verdiğimiz kaçış dizilerini öğrenmeniz işlerinizin büyük bölümünü halletmenizi sağlayacaktır. Ayrıca ilerleyen derslerde, sırası geldikçe öteki kaçış dizilerinden de söz edeceğimizi belirtelim.