1- Topoloji Nedir?
Topoloji aslında matematiğin bir ana dalıdır.
Ancak teknolojik olarak topoloji bir ağdaki bilgisayarların nasıl yerleşeceğini, nasıl bağlantı kuracağını, veri iletiminin nasıl olacağını belirleyen genel yapıdır.
Yani bir ağı oluşturan cihazların fiziksel ve mantıksal yurdudur diyebiliriz. Fiziksel topoloji ve mantıksal topoloji olarak ikiye ayrılır.
2- Fiziksel topoloji(Fiziksel katman)
Ağın fiziksel olarak nasıl görüneceğini belirler.
Ağ cihazlarının bağlantı şekilleri, kullanılan kablolar ve kabloların yurt düzeni, cihazların ağ üzerindeki yurtlarına fiziksel topoloji denir.
Fiziksel topoloji türleri ortak yol, halka, yıldız, genişletilmiş yıldız, örgü ve ağaç topolojisidir.
2.1 Ortak Yol Topolojisi(Bus)
[COLOR="#90b90"]Bir hat yol olarak düşünülebilirse, bu yol üzerindeki her bir durak ağda bir düğümü temsil etmektedir.
Bu tek kabloya; Segment, backbone, trunk denilebilir.
[/COLOR]
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
Dezavantajları
2.2 Halka Topolojisi(Ring)
IBM Tarafından geliştirilmiştir.
Mantıksal olarak bir daire şeklinde tüm düğümlerin birbirine bağlanır.
Daire biçimindeki ağ üzerinden gönderilen veri, alıcı cihaza ulaşıncaya kadar ağ üzerindeki tüm cihazlara teker teker gelir.
Token(Jeton) 3 byte'lık bu düğümler arasında dolaşan bilgidir. İleti olarak düşünülebilir.
Halka topolojisin de ağ'a bağlı cihazlardan birinde sıkıntı çıkarsa ağ çöker.
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
Dezavantajları
2.3 Yıldız Topolojisi(Star)
Tüm düğümlerin ortak bir merkeze(hub, switch) bağlanmasıdır.
Yıldız topolojisi en yaygın olarak kullanılanlardan biridir.
Ağa bağlı bir göndericiden çıkan veri önce merkeze gelir, daha sonrada oradan da alıcı cihaza gönderilir. Merkezdeki herhangi bir sorun tüm ağı etkiler.
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
Dezavantajları
2.4 Ağaç Topolojisi(Tree)
En çok kullanılan topolojidir.
Çoğunlukla yıldız topolojisindeki ağları birbirine bağlamak için kullanılır. Böylece ağlar büyütülebilir.
Bir ağacın dalları farklı topolojilerdeki ağları temsil eder, ağacın gövdesi ile de bunlar birbirine bağlanabilir.
Hiyerarşik yapıdaki ağlar için kullanılır.
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
Dezavantajları
2.5 Örgü Topolojisi(Mesh)
Gerçek mesh topolojide tüm düğümler ağ içerisinde birbirine bağlıdır.
Daha çok Wan(wide area network)'de kullanılır.
Lan(Local Area Network)'de kullanıldığında tüm düğümlerin birbirne mutlaka bağlı olması gerektirmez.
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
Dezavantajları
3- Mantıksal Topoloji(Veri İletim Katmanı)
Bir ağdaki veri akışının nasıl olacağını belirler.
Ağ üzerindeki cihazların haberleşme türleri ve kullandıkları iletişim protokolleri mantıksal topoloji ile açıklanır.
Mantıksal ağ topolojileri yayın topolojisi ve jetonlu geçiş topolojisi olmak üzere 2 gruba ayrılır.
3.1 Yayın Topolojisi(Broadcast)
[COLOR="#0FCFF"]Bu topolojide gönderici cihaz veriyi ağa bırakır, veri alıcıya ulaşıncaya kadar tüm ağı dolaşır.
Ağa bağlı cihazların öncelik hakkı yoktur ve ağdaki tüm cihazlara veri iletimi gerçekleştirilir.[/COLOR]
3.2 Jetonlu Geçiş Topolojisi(Token Passing)
Tıpkı halka topolojisinde olduğu gibi tüm ağı dolaşan bir jeton(token) veri iletimini gerçekleştirir.
Jeton ağ üzerinde dolaşırken sırayla tüm cihazlarla iletişime geçer ve gönderilecek ya da alınacak veri olup olmadığını kontrol eder.
Topoloji aslında matematiğin bir ana dalıdır.
Ancak teknolojik olarak topoloji bir ağdaki bilgisayarların nasıl yerleşeceğini, nasıl bağlantı kuracağını, veri iletiminin nasıl olacağını belirleyen genel yapıdır.
Yani bir ağı oluşturan cihazların fiziksel ve mantıksal yurdudur diyebiliriz. Fiziksel topoloji ve mantıksal topoloji olarak ikiye ayrılır.
2- Fiziksel topoloji(Fiziksel katman)
Ağın fiziksel olarak nasıl görüneceğini belirler.
Ağ cihazlarının bağlantı şekilleri, kullanılan kablolar ve kabloların yurt düzeni, cihazların ağ üzerindeki yurtlarına fiziksel topoloji denir.
Fiziksel topoloji türleri ortak yol, halka, yıldız, genişletilmiş yıldız, örgü ve ağaç topolojisidir.
2.1 Ortak Yol Topolojisi(Bus)
[COLOR="#90b90"]Bir hat yol olarak düşünülebilirse, bu yol üzerindeki her bir durak ağda bir düğümü temsil etmektedir.
Bu tek kabloya; Segment, backbone, trunk denilebilir.
[/COLOR]
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]Ağa bir cihazı bağlamak bayağı bir kolaydır.[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]Uzun kablo gerekmiyor.[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]Hub gerekmiyor.[/COLOR]
Dezavantajları
- [COLOR="3AA49"]Omurga kabloda herhangi bir bozulma veya kesilme olursa tüm ağ kesilir.[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]Kablonun sonunda terminatör(sonlandırıcı) olmalıdır.[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]Ağda herhangi bir sorun çıktığında sorunun nerden çıktığını bulmak zaman alabilir.[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]Tek başına tüm bir binanın ağ çözümü için genellikle kullanılmamaktadır.[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]En büyük sıkıntılarından biri ise çarpışmadır.(Aynı anda işlem yapıldığı için)[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]Kablo uzunluğu sınırlıdır.[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]Sınırlı sayıda cihaz bağlanabilir.[/COLOR]
- [COLOR="3AA49"]Bant genişliği düşüktür.[/COLOR]
2.2 Halka Topolojisi(Ring)
IBM Tarafından geliştirilmiştir.
Mantıksal olarak bir daire şeklinde tüm düğümlerin birbirine bağlanır.
Daire biçimindeki ağ üzerinden gönderilen veri, alıcı cihaza ulaşıncaya kadar ağ üzerindeki tüm cihazlara teker teker gelir.
Token(Jeton) 3 byte'lık bu düğümler arasında dolaşan bilgidir. İleti olarak düşünülebilir.
Halka topolojisin de ağ'a bağlı cihazlardan birinde sıkıntı çıkarsa ağ çöker.
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
- Çarpışma olması ihtimali düşüktür.
- Server(Sunucu)'a gerek yoktur.
- Ağın büyümesi performansı pek etkilemez.
Dezavantajları
- Halka içerisindeki bir cihaz bozulursa tüm ağ bağlantısı kesilir.
2.3 Yıldız Topolojisi(Star)
Tüm düğümlerin ortak bir merkeze(hub, switch) bağlanmasıdır.
Yıldız topolojisi en yaygın olarak kullanılanlardan biridir.
Ağa bağlı bir göndericiden çıkan veri önce merkeze gelir, daha sonrada oradan da alıcı cihaza gönderilir. Merkezdeki herhangi bir sorun tüm ağı etkiler.
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
- Ağı kurmak oldukça kolaydır.
- Bir cihaza bağlı kablo bozulduğunda ağın çalışması etkilenmez.
- Ağdaki sıkıntıları tespit etmek oldukça kolaydır.
Dezavantajları
- Hub kullanıldığında ağ trafiği artar.
- Doğrusala göre daha fazla uzunlukta kablo gerektirir(Her bir cihaz için veya her bir bağlantı için ayrı ayrı kullanıldığı için daha fazla kablo gerektirir).
- Merkezde sıkıntı çıktığında tüm ağ çalışmaz hale gelir.
2.4 Ağaç Topolojisi(Tree)
En çok kullanılan topolojidir.
Çoğunlukla yıldız topolojisindeki ağları birbirine bağlamak için kullanılır. Böylece ağlar büyütülebilir.
Bir ağacın dalları farklı topolojilerdeki ağları temsil eder, ağacın gövdesi ile de bunlar birbirine bağlanabilir.
Hiyerarşik yapıdaki ağlar için kullanılır.
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
- [COLOR="#0FCFF"]Ulaşmak kolaydır.[/COLOR]
- [COLOR="#0FCFF"]Bir çok çalışma grubu bir araya getirilebilir.[/COLOR]
- [COLOR="#0FCFF"]Sorunları tespit edip gidermek oldukça kolaydır.[/COLOR]
- [COLOR="#0FCFF"]Ağın yönetimi ve bakımı kolaydır.[/COLOR]
- [COLOR="#0FCFF"]Dallardan herhangi birinde oluşacak sorun diğerlerini etkilemez.[/COLOR]
Dezavantajları
- [COLOR="#0FCFF"]Her bir bölümün uzunluğu kullanılan kablo ile sınırlıdır.[/COLOR]
- [COLOR="#0FCFF"]Omurga kablosu bozulduğunda bölümlerdeki ağ trafiği etkilenir.[/COLOR]
- [COLOR="#0FCFF"]Dallanma arttıkça kurulumu ve düzenlemesi daha da zorlaşır.[/COLOR]
2.5 Örgü Topolojisi(Mesh)
Gerçek mesh topolojide tüm düğümler ağ içerisinde birbirine bağlıdır.
Daha çok Wan(wide area network)'de kullanılır.
Lan(Local Area Network)'de kullanıldığında tüm düğümlerin birbirne mutlaka bağlı olması gerektirmez.
[COLOR="#a0fe0"]Avantajları[/COLOR]
- Bir cihaza bağlı hatta sorun oluşması cihazın iletişimini kesmez.
- Veri iletim hızı bayağı yüksektir.
- Ağın genişletilmesi diğer bağlantıları kötü etkilemeden yapılabilir.
Dezavantajları
- Bağlantısı sayısı fazladır.
- Çok aşırı karmaşık bir yapıdır.
- Çok kablo kullanılır.
- Maliyeti fazladır.
3- Mantıksal Topoloji(Veri İletim Katmanı)
Bir ağdaki veri akışının nasıl olacağını belirler.
Ağ üzerindeki cihazların haberleşme türleri ve kullandıkları iletişim protokolleri mantıksal topoloji ile açıklanır.
Mantıksal ağ topolojileri yayın topolojisi ve jetonlu geçiş topolojisi olmak üzere 2 gruba ayrılır.
3.1 Yayın Topolojisi(Broadcast)
[COLOR="#0FCFF"]Bu topolojide gönderici cihaz veriyi ağa bırakır, veri alıcıya ulaşıncaya kadar tüm ağı dolaşır.
Ağa bağlı cihazların öncelik hakkı yoktur ve ağdaki tüm cihazlara veri iletimi gerçekleştirilir.[/COLOR]
3.2 Jetonlu Geçiş Topolojisi(Token Passing)
Tıpkı halka topolojisinde olduğu gibi tüm ağı dolaşan bir jeton(token) veri iletimini gerçekleştirir.
Jeton ağ üzerinde dolaşırken sırayla tüm cihazlarla iletişime geçer ve gönderilecek ya da alınacak veri olup olmadığını kontrol eder.
Son düzenleme:
