Network Topology (Ağ Topolojisi) Yerel Ağ Alanı (LAN) içerisinde bulunan bilgisayarların fiziksel ve mantıksal yerleşimini temsil eder.
Birde Fiziksel topoloji vardır; Fiziksel Topoloji ağ içerisinde bulunan tüm cihazların birbirlerine nasıl bağlanacağını ve bağlantı için ne tür kablo kullanacığını belirtirken Mantıksal Topoloji bu cihazların nasıl haberleşeceğini belirtir ve bu cihazları ortak bir protokol altında birleştirir.
Fiziksel Topolojinin 6 farklı çeşidi vardır. Bunlar Bus(Yol), Ring(Halka), Yıldız(Star), Ext Star(Gelişmiş Yıldız), Mesh(Örgü) ve Tree(Ağaç) topolojileridir. Broadcast(Yayın) ve Token Passing(İz) mantıksal topolojilere birer örnektir. Bu yazımda ben sadece Bus, Ring ve Star-Topolojilerine yer vereceğim.
Ortak Yol Topolojisi (Bus)
Ortak yol topolojisinde iletişim omurga (backbone) denilen tek bir hat üzerinden gerçekleştirilir. Ağda gönderilen veri hedefe ulaşıncaya kadar veya sonlandırıcıya gelinceye kadar hat üzerinde bulunan tüm cihazlara uğrar. Bu sebeple ağ performansı oldukça düşük bir topolojidir.
Bus topolojisinde genellikle koaksiyel kablo kullanılır. İnce koaksiyel kablo kullanıldığında hattın uzunluğu 185 metre, kalın koaksiyel kablo kullanıldığında en fazla 500 metredir. Ağa maksimum 30 cihaz bağlanabilir.
Ağ üzerindeki bir cihaz veri göndermeden önce hattın başka bir cihaz tarafından kullanılıp kullanılmadığını kontrol eder. Ağ kullanımdaysa hattın boşalmasını bekler.
Ortak yol topolojisinin avantajları;
Ağın kurumu kolaydır.
Ağa yeni cihaz eklenmesi kolaydır.
Ekonomiktir.
Daha az kablo kullanılır.
Switch/hub gerektirmez.
Ortak yol topolojisinin dezavantajları;
Ağa bağlanabilecek cihaz sayısı sınırlıdır.
Ağın hat uzunluğu sınırlıdır.
Omurga üzerindeki bir sorun tüm ağı etkiler.
Yaşanabilecek sorunların tespiti ve giderilmesi zordur.
Ağın bant genişliği düşüktür.
STAR – YILDIZ TOPOLOJİ
En yaygın ağ topolojisi olan bir yıldız topolojisi düzenlenir, böylece ağdaki her düğüm koaksiyel, bükülü çift veya fiber optik kablo ile doğrudan bir merkezi hub’a bağlanır. Sunucu olarak işlev gören bu merkezi düğüm, ağdaki herhangi bir düğümden gönderilen bilgilerin hedefe ulaşmak için merkezi olandan geçmesi gerektiği gibi veri iletimini yönetir ve veri kaybını önlemeye yardımcı olan bir tekrarlayıcı işlevi görür.
Yıldız Topolojisinin Avantajları
Yıldız topolojileri yaygındır, çünkü tüm ağınızı tek bir yerden rahatça yönetmenize izin verirler. Düğümlerin her biri bağımsız olarak merkezi hub’a bağlandığından, biri aşağı inerse, ağın geri kalanı etkilenmeden çalışmaya devam ederek yıldız topolojisini istikrarlı ve güvenli bir ağ düzeni haline getirir.Ayrıca, tüm ağ çevrimdışı olmadan cihazlar eklenebilir, kaldırılabilir ve değiştirilebilir.
Fiziksel tarafında, yıldız topolojisinin yapısı ağı tam olarak bağlamak için nispeten az kablo kullanır, bu da ağ genişledikçe veya daraldıkça zaman içinde hem kolay kurulum hem de yönetim sağlar. Ağ tasarımının basitliği yöneticiler için de hayatı kolaylaştırır, çünkü hataların veya performans sorunlarının nerede meydana geldiğini belirlemek kolaydır.
Yıldız Topolojisinin Dezavantajları
Ters tarafta, merkez hub aşağı inerse, ağın geri kalanı çalışmaz. Ancak, merkezi merkez düzgün bir şekilde yönetilir ve sağlıklı kalırsa, yöneticilerin çok fazla sorunu olmamalıdır.
Ağın genel bant genişliği ve performansı, merkezi düğümün yapılandırmaları ve teknik spesifikasyonları ile sınırlıdır, bu da yıldız topolojilerini kurmak ve işletmek için pahalı hale getirir.
RING – HALKA TOPOLOJI
Halka topolojisi, düğümlerin bir daire (veya halka) halinde düzenlendiği yerdir. Veriler halka ağından bir yönde veya her iki yönde hareket edebilir, her cihaz tam olarak iki komşusuna sahiptir.
Ring – Halka Topolojisinin Artıları
Her cihaz sadece her iki taraftaki cihazlara bağlandığından, veri iletildiğinde, paketler daire boyunca hareket eder ve hedef noktalarına ulaşana kadar ara düğümlerin her biri boyunca hareket eder. Halka topolojisinde büyük bir ağ varsa, paketlerin doğru ve veri kaybı olmadan gelmesini sağlamak için tekrarlayıcılar kullanılabilir.
Ağ üzerinde yalnızca bir istasyonun aynı anda veri göndermesine izin verilir, bu da paket çarpışma riskini büyük ölçüde azaltır ve halka topolojilerini hatasız veri aktarımında verimli hale getirir.
Genel olarak, halka topolojilerinin kurulumu düşük maliyetli ve ucuzdur ve düğümlerin karmaşık noktadan noktaya bağlantısı, ağdaki sorunları veya yanlış yapılandırmaları tanımlamayı nispeten kolaylaştırır.
Ring – Halka Topolojisi Eksileri
Popüler olmasına rağmen, halka topolojisi uygun ağ yönetimi olmadan hataya karşı hala savunmasızdır. Veri iletim akışı, her bir halka boyunca düğümler arasında tek yönlü hareket ettiğinden, bir düğüm aşağı inerse, tüm ağı onunla alabilir. Bu nedenle, her bir düğümün izlenmesi ve sağlıklı kalması zorunludur. Bununla birlikte, düğüm performansına karşı dikkatli ve dikkatli olsanız bile, ağınız yine de bir iletim hattı arızasıyla kesilebilir.
Ölçeklenebilirlik sorunu da dikkate alınmalıdır. Halka topolojisinde, ağdaki tüm cihazlar bant genişliğini paylaşır, böylece daha fazla cihazın eklenmesi genel iletişim gecikmelerine katkıda bulunabilir. Ağ yöneticileri, ağın kaynaklarının ve kapasitesinin aşırı yüklenmesini önlemek için topolojiye eklenen aygıtlara dikkat etmelidir.
DUAL RING – ÇIFT HALKA TOPOLOJI
Halka topolojisi olan bir ağ yarı çift yönlüdür, yani veriler bir seferde yalnızca bir yönde hareket edebilir. Halka topolojileri, ağ düğümleri arasında ikinci bir bağlantı ekleyerek ve çift halka topolojisi oluşturarak tam çift yönlü yapılabilir.
Çift Halka Topolojisinin Avantajları
Çift halka topolojisinin birincil avantajı verimliliğidir: her bir düğümün her iki tarafında iki bağlantı olduğundan, bilgi ağ boyunca hem saat yönünde hem de saat yönünün tersine gönderilebilir. Çift halkalı bir topoloji kurulumunda bulunan ikincil halka, geleneksel halka topolojisinin dezavantajlarının çoğunun çözülmesine yardımcı olan gereksiz bir katman ve yedekleme işlevi görebilir. Çift halka topolojileri de biraz ekstra güvenlik sunar: bir halka bir düğüm içinde arızalanırsa, diğer halka yine de veri gönderebilir.
TREE – AGAÇ TOPOLOJİ
Ağaç topolojisi yapısı, merkezi düğümün ağ için bir tür gövde işlevi görmesinden kaynaklanır ve düğümler dal benzeri bir şekilde dışa doğru uzanır. Bununla birlikte, bir yıldız topolojisindeki her bir düğümün doğrudan merkezi hub’a bağlandığı yerde, bir ağaç topolojisi düğümlerin nasıl bağlandığına dair bir üst-alt hiyerarşisine sahiptir. Merkezi göbeğe bağlı olanlar diğer düğümlere doğrusal olarak bağlanır, bu nedenle iki bağlı düğüm yalnızca bir karşılıklı bağlantıyı paylaşır. Ağaç topolojisi yapısı hem son derece esnek hem de ölçeklenebilir olduğundan, genellikle geniş alan ağlarında birçok yayılmış cihazı desteklemek için kullanılır.
Ağaç Topolojisinin Artıları
Yıldız ve bus topolojilerinin elemanlarını birleştirmek, düğümlerin kolayca eklenmesini ve ağ genişlemesini sağlar. Ağdaki hataların giderilmesi de basit bir işlemdir, çünkü şubelerin her biri performans sorunları için ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Ağaç Topolojisinin Eksileri
Yıldız topolojisinde olduğu gibi, tüm ağ bir ağaç topolojisi yapısında kök düğümün sağlığına bağlıdır. Merkezi hub başarısız olursa, çeşitli düğüm dallarının bağlantısı kesilir, ancak dal sistemleri arasındaki bağlantı (ancak aralarında değil) kalır.
Ağ düzeninin hiyerarşik karmaşıklığı ve doğrusal yapısı nedeniyle, bir ağaç topolojisine daha fazla düğüm eklemek, uygun yönetimi hızlı bir şekilde pahalı olmayan bir deneyimden bahsetmeme zorluğuna dönüştürebilir. Ağaç topolojileri pahalıdır, çünkü her cihazı hiyerarşik düzen içinde bir sonrakine bağlamak için gereken çok fazla kablolalama vardır.
MESH TOPOLOJI
Mesh topolojisi, düğümlerin birbirine bağlandığı noktadan noktaya bağlantıların karmaşık ve ayrıntılı bir yapısıdır. Mesh ağları tam veya kısmi mesh olabilir. Kısmi ağ topolojileri çoğunlukla birbirine bağlıdır, sadece iki veya üç bağlantılı birkaç düğüm bulunurken, tam ağ topolojileri – sürpriz!
Ağ topolojilerinin ağ benzeri yapısı iki farklı veri iletimi yöntemi sunar: yönlendirme ve taşkın. Veriler yönlendirildiğinde, düğümler kaynaktan hedefe en kısa mesafeyi belirlemek için mantık kullanır ve veri taşınırken, bilgi mantık yönlendirme gerekmeksizin ağ içindeki tüm düğümlere gönderilir.
Mesh Topolojisinin Avantajları
Ağ topolojileri güvenilir ve kararlıdır ve düğümler arasındaki karmaşık bağlantı derecesi ağı ağın arızalanmaya karşı dirençli hale getirir. Örneğin, aşağıya inen tek bir cihaz ağı çevrimdışı hale getiremez.
Mesh Topolojisinin Dezavantajları
Mesh topolojileri inanılmaz derecede emek yoğundur. Düğümler arasındaki her bir bağlantı, bir kez konuşlandırıldığında bir kablo ve yapılandırma gerektirir, bu nedenle kurulumu zaman alabilir. Diğer topoloji yapılarında olduğu gibi, kablolama maliyeti hızlı bir şekilde artar ve örgü ağların çok fazla kablo gerektirdiğini söylemek yetersizdir.
HYBRID TOPOLOJI
Hibrit topolojiler iki veya daha fazla farklı topoloji yapısını birleştirir – ağaç topolojisi otobüs ve yıldız düzenlerini entegre eden iyi bir örnektir. Hibrit yapılar çoğunlukla bireysel departmanların ihtiyaçlarına ve ağ kullanımına göre uyarlanmış kişiselleştirilmiş ağ topolojilerine sahip olduğu daha büyük şirketlerde bulunur.
Hibrit Topolojinin Avantajları
Karma yapıların temel avantajı, karma yapının sağlayamayacağı ağ yapısının kendisinde çok az sınırlama olduğundan, sağladıkları esneklik derecesidir.
Hibrit Topolojinin Dezavantajları
Bununla birlikte, her ağ topolojisi türü kendi dezavantajlarına sahiptir ve bir ağ karmaşıklığı arttıkça, yöneticilerin her şeyin en iyi şekilde çalışması için gereken deneyim ve bilgi birikimi de artar. Karma bir ağ topolojisi oluştururken dikkate alınması gereken parasal maliyet de vardır.
Birde Fiziksel topoloji vardır; Fiziksel Topoloji ağ içerisinde bulunan tüm cihazların birbirlerine nasıl bağlanacağını ve bağlantı için ne tür kablo kullanacığını belirtirken Mantıksal Topoloji bu cihazların nasıl haberleşeceğini belirtir ve bu cihazları ortak bir protokol altında birleştirir.
Fiziksel Topolojinin 6 farklı çeşidi vardır. Bunlar Bus(Yol), Ring(Halka), Yıldız(Star), Ext Star(Gelişmiş Yıldız), Mesh(Örgü) ve Tree(Ağaç) topolojileridir. Broadcast(Yayın) ve Token Passing(İz) mantıksal topolojilere birer örnektir. Bu yazımda ben sadece Bus, Ring ve Star-Topolojilerine yer vereceğim.
Ortak Yol Topolojisi (Bus)
Ortak yol topolojisinde iletişim omurga (backbone) denilen tek bir hat üzerinden gerçekleştirilir. Ağda gönderilen veri hedefe ulaşıncaya kadar veya sonlandırıcıya gelinceye kadar hat üzerinde bulunan tüm cihazlara uğrar. Bu sebeple ağ performansı oldukça düşük bir topolojidir.
Bus topolojisinde genellikle koaksiyel kablo kullanılır. İnce koaksiyel kablo kullanıldığında hattın uzunluğu 185 metre, kalın koaksiyel kablo kullanıldığında en fazla 500 metredir. Ağa maksimum 30 cihaz bağlanabilir.
Ağ üzerindeki bir cihaz veri göndermeden önce hattın başka bir cihaz tarafından kullanılıp kullanılmadığını kontrol eder. Ağ kullanımdaysa hattın boşalmasını bekler.
Ortak yol topolojisinin avantajları;
Ağın kurumu kolaydır.
Ağa yeni cihaz eklenmesi kolaydır.
Ekonomiktir.
Daha az kablo kullanılır.
Switch/hub gerektirmez.
Ortak yol topolojisinin dezavantajları;
Ağa bağlanabilecek cihaz sayısı sınırlıdır.
Ağın hat uzunluğu sınırlıdır.
Omurga üzerindeki bir sorun tüm ağı etkiler.
Yaşanabilecek sorunların tespiti ve giderilmesi zordur.
Ağın bant genişliği düşüktür.
STAR – YILDIZ TOPOLOJİ
En yaygın ağ topolojisi olan bir yıldız topolojisi düzenlenir, böylece ağdaki her düğüm koaksiyel, bükülü çift veya fiber optik kablo ile doğrudan bir merkezi hub’a bağlanır. Sunucu olarak işlev gören bu merkezi düğüm, ağdaki herhangi bir düğümden gönderilen bilgilerin hedefe ulaşmak için merkezi olandan geçmesi gerektiği gibi veri iletimini yönetir ve veri kaybını önlemeye yardımcı olan bir tekrarlayıcı işlevi görür.
Yıldız Topolojisinin Avantajları
Yıldız topolojileri yaygındır, çünkü tüm ağınızı tek bir yerden rahatça yönetmenize izin verirler. Düğümlerin her biri bağımsız olarak merkezi hub’a bağlandığından, biri aşağı inerse, ağın geri kalanı etkilenmeden çalışmaya devam ederek yıldız topolojisini istikrarlı ve güvenli bir ağ düzeni haline getirir.Ayrıca, tüm ağ çevrimdışı olmadan cihazlar eklenebilir, kaldırılabilir ve değiştirilebilir.
Fiziksel tarafında, yıldız topolojisinin yapısı ağı tam olarak bağlamak için nispeten az kablo kullanır, bu da ağ genişledikçe veya daraldıkça zaman içinde hem kolay kurulum hem de yönetim sağlar. Ağ tasarımının basitliği yöneticiler için de hayatı kolaylaştırır, çünkü hataların veya performans sorunlarının nerede meydana geldiğini belirlemek kolaydır.
Yıldız Topolojisinin Dezavantajları
Ters tarafta, merkez hub aşağı inerse, ağın geri kalanı çalışmaz. Ancak, merkezi merkez düzgün bir şekilde yönetilir ve sağlıklı kalırsa, yöneticilerin çok fazla sorunu olmamalıdır.
Ağın genel bant genişliği ve performansı, merkezi düğümün yapılandırmaları ve teknik spesifikasyonları ile sınırlıdır, bu da yıldız topolojilerini kurmak ve işletmek için pahalı hale getirir.
RING – HALKA TOPOLOJI
Halka topolojisi, düğümlerin bir daire (veya halka) halinde düzenlendiği yerdir. Veriler halka ağından bir yönde veya her iki yönde hareket edebilir, her cihaz tam olarak iki komşusuna sahiptir.
Ring – Halka Topolojisinin Artıları
Her cihaz sadece her iki taraftaki cihazlara bağlandığından, veri iletildiğinde, paketler daire boyunca hareket eder ve hedef noktalarına ulaşana kadar ara düğümlerin her biri boyunca hareket eder. Halka topolojisinde büyük bir ağ varsa, paketlerin doğru ve veri kaybı olmadan gelmesini sağlamak için tekrarlayıcılar kullanılabilir.
Ağ üzerinde yalnızca bir istasyonun aynı anda veri göndermesine izin verilir, bu da paket çarpışma riskini büyük ölçüde azaltır ve halka topolojilerini hatasız veri aktarımında verimli hale getirir.
Genel olarak, halka topolojilerinin kurulumu düşük maliyetli ve ucuzdur ve düğümlerin karmaşık noktadan noktaya bağlantısı, ağdaki sorunları veya yanlış yapılandırmaları tanımlamayı nispeten kolaylaştırır.
Ring – Halka Topolojisi Eksileri
Popüler olmasına rağmen, halka topolojisi uygun ağ yönetimi olmadan hataya karşı hala savunmasızdır. Veri iletim akışı, her bir halka boyunca düğümler arasında tek yönlü hareket ettiğinden, bir düğüm aşağı inerse, tüm ağı onunla alabilir. Bu nedenle, her bir düğümün izlenmesi ve sağlıklı kalması zorunludur. Bununla birlikte, düğüm performansına karşı dikkatli ve dikkatli olsanız bile, ağınız yine de bir iletim hattı arızasıyla kesilebilir.
Ölçeklenebilirlik sorunu da dikkate alınmalıdır. Halka topolojisinde, ağdaki tüm cihazlar bant genişliğini paylaşır, böylece daha fazla cihazın eklenmesi genel iletişim gecikmelerine katkıda bulunabilir. Ağ yöneticileri, ağın kaynaklarının ve kapasitesinin aşırı yüklenmesini önlemek için topolojiye eklenen aygıtlara dikkat etmelidir.
DUAL RING – ÇIFT HALKA TOPOLOJI
Halka topolojisi olan bir ağ yarı çift yönlüdür, yani veriler bir seferde yalnızca bir yönde hareket edebilir. Halka topolojileri, ağ düğümleri arasında ikinci bir bağlantı ekleyerek ve çift halka topolojisi oluşturarak tam çift yönlü yapılabilir.
Çift Halka Topolojisinin Avantajları
Çift halka topolojisinin birincil avantajı verimliliğidir: her bir düğümün her iki tarafında iki bağlantı olduğundan, bilgi ağ boyunca hem saat yönünde hem de saat yönünün tersine gönderilebilir. Çift halkalı bir topoloji kurulumunda bulunan ikincil halka, geleneksel halka topolojisinin dezavantajlarının çoğunun çözülmesine yardımcı olan gereksiz bir katman ve yedekleme işlevi görebilir. Çift halka topolojileri de biraz ekstra güvenlik sunar: bir halka bir düğüm içinde arızalanırsa, diğer halka yine de veri gönderebilir.
TREE – AGAÇ TOPOLOJİ
Ağaç topolojisi yapısı, merkezi düğümün ağ için bir tür gövde işlevi görmesinden kaynaklanır ve düğümler dal benzeri bir şekilde dışa doğru uzanır. Bununla birlikte, bir yıldız topolojisindeki her bir düğümün doğrudan merkezi hub’a bağlandığı yerde, bir ağaç topolojisi düğümlerin nasıl bağlandığına dair bir üst-alt hiyerarşisine sahiptir. Merkezi göbeğe bağlı olanlar diğer düğümlere doğrusal olarak bağlanır, bu nedenle iki bağlı düğüm yalnızca bir karşılıklı bağlantıyı paylaşır. Ağaç topolojisi yapısı hem son derece esnek hem de ölçeklenebilir olduğundan, genellikle geniş alan ağlarında birçok yayılmış cihazı desteklemek için kullanılır.
Ağaç Topolojisinin Artıları
Yıldız ve bus topolojilerinin elemanlarını birleştirmek, düğümlerin kolayca eklenmesini ve ağ genişlemesini sağlar. Ağdaki hataların giderilmesi de basit bir işlemdir, çünkü şubelerin her biri performans sorunları için ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Ağaç Topolojisinin Eksileri
Yıldız topolojisinde olduğu gibi, tüm ağ bir ağaç topolojisi yapısında kök düğümün sağlığına bağlıdır. Merkezi hub başarısız olursa, çeşitli düğüm dallarının bağlantısı kesilir, ancak dal sistemleri arasındaki bağlantı (ancak aralarında değil) kalır.
Ağ düzeninin hiyerarşik karmaşıklığı ve doğrusal yapısı nedeniyle, bir ağaç topolojisine daha fazla düğüm eklemek, uygun yönetimi hızlı bir şekilde pahalı olmayan bir deneyimden bahsetmeme zorluğuna dönüştürebilir. Ağaç topolojileri pahalıdır, çünkü her cihazı hiyerarşik düzen içinde bir sonrakine bağlamak için gereken çok fazla kablolalama vardır.
MESH TOPOLOJI
Mesh topolojisi, düğümlerin birbirine bağlandığı noktadan noktaya bağlantıların karmaşık ve ayrıntılı bir yapısıdır. Mesh ağları tam veya kısmi mesh olabilir. Kısmi ağ topolojileri çoğunlukla birbirine bağlıdır, sadece iki veya üç bağlantılı birkaç düğüm bulunurken, tam ağ topolojileri – sürpriz!
Ağ topolojilerinin ağ benzeri yapısı iki farklı veri iletimi yöntemi sunar: yönlendirme ve taşkın. Veriler yönlendirildiğinde, düğümler kaynaktan hedefe en kısa mesafeyi belirlemek için mantık kullanır ve veri taşınırken, bilgi mantık yönlendirme gerekmeksizin ağ içindeki tüm düğümlere gönderilir.
Mesh Topolojisinin Avantajları
Ağ topolojileri güvenilir ve kararlıdır ve düğümler arasındaki karmaşık bağlantı derecesi ağı ağın arızalanmaya karşı dirençli hale getirir. Örneğin, aşağıya inen tek bir cihaz ağı çevrimdışı hale getiremez.
Mesh Topolojisinin Dezavantajları
Mesh topolojileri inanılmaz derecede emek yoğundur. Düğümler arasındaki her bir bağlantı, bir kez konuşlandırıldığında bir kablo ve yapılandırma gerektirir, bu nedenle kurulumu zaman alabilir. Diğer topoloji yapılarında olduğu gibi, kablolama maliyeti hızlı bir şekilde artar ve örgü ağların çok fazla kablo gerektirdiğini söylemek yetersizdir.
HYBRID TOPOLOJI
Hibrit topolojiler iki veya daha fazla farklı topoloji yapısını birleştirir – ağaç topolojisi otobüs ve yıldız düzenlerini entegre eden iyi bir örnektir. Hibrit yapılar çoğunlukla bireysel departmanların ihtiyaçlarına ve ağ kullanımına göre uyarlanmış kişiselleştirilmiş ağ topolojilerine sahip olduğu daha büyük şirketlerde bulunur.
Hibrit Topolojinin Avantajları
Karma yapıların temel avantajı, karma yapının sağlayamayacağı ağ yapısının kendisinde çok az sınırlama olduğundan, sağladıkları esneklik derecesidir.
Hibrit Topolojinin Dezavantajları
Bununla birlikte, her ağ topolojisi türü kendi dezavantajlarına sahiptir ve bir ağ karmaşıklığı arttıkça, yöneticilerin her şeyin en iyi şekilde çalışması için gereken deneyim ve bilgi birikimi de artar. Karma bir ağ topolojisi oluştururken dikkate alınması gereken parasal maliyet de vardır.
