Atatürkün babası Ali Rıza Efendi, Selanikte 1839 yılında doğdu. Selanikte Abdi Hafız Mektebinde okuduğunu ve Vakıflar İdaresinde ikinci katip olarak memuriyet yaptığını bildiğimiz Ali Rıza Efendi, sonradan Rüsumat İdaresine girmiş ve Gümrük Memurluğu görevlerinde bulunmuştur. Ali Rıza Efendinin gümrük muhafaza memurluğu görevi, Selanik yakınlarında, Olimpos Dağı eteklerinde bulunan Katerin Kazasına bağlı Papazköprüsü (Çayağzı)nde idi. Selanik ile bütün civarının ve hatta İstanbulun odun ve odunkömürü ihtiyacını temin eden bu bölgede bir kaç yıl görev yaptıktan sonra Rüsumattan da ayrılır. Ayrılmasında, bu bölgede asayişin gittikçe bozulması ve Rum çetelerinin devamlı baskınlarla huzuru bozmaları rol oynamıştır. O yıllarda yeni evli olan Ali Rıza Efendi, eşini bu karışık ortamdan kurtarmak istemiştir. Onun buradaki görevinin 1870lerden itibaren 1880-1881 yıllarına kadar devam ettiği biliniyor. Bu tarihlere göre Ali Rıza Efendi, evlendiği tarihlerde ve Mustafa Kemal doğduğu sıralarda Çayağzındaki bu görevde idi. Nitekim, Zübeyde Hanım, Mustafa Kemalin doğduğu günlerden bahsederken, O zamanlar Ali Rıza Efendinin memuriyeti Selanik civarında Çayağzında idi, bazı geceler eve gelmiyordu der.
1935 yılında ele geçirilen ve Ali Rıza Efendiye ait olduğu tespit edilen bir fotoğrafla ilgili olarak yapılan araştırmalar sonucu, onun 1876-1877 yıllarında Selanikteki Asakir-i Milliye Taburunda Birinci Mülazım, Üsteğmen rütbesiyle görev yaptığını öğreniyoruz. Mensubu olduğu Selanik Asakir-i Milliye Taburu 1876 Osmanlı-Sırp Savaşının başladığı günlerde Şura-yı Devlet Başkanı olan Midhat Paşanın teşebbüsleri ile kurulmuş gönüllü taburlardan biridir. Halktan gönüllülerin iştiraki ile orduya yardımcı olacak böyle bir kuvvetin teşkili fikrini ön safta destekleyenler arasında Namık Kemal ile Ziya Paşa da vardır.
lk hareket İstanbulda başladıktan sonra, Selanikte memurlardan ve halktan yazılan gönüllüler Millet Askeri adı altında bir tabur kurmak ve savaşa hazırlanabilmek için hükümetten silah istemişlerdir. Başarılı bir eğitim yapan bu taburun İstanbula getirilmesinin halkı teşvik edeceği düşünülmüş ve Ali Rıza Efendinin de bulunduğu tabur, Orhaniye Zırhlısı ile 24 Aralık 1876da payitahta varmıştır. Büyük törenle karşılanan tabur, Midhat Paşa önünde resmi geçit yapmış ve Süleymaniye Kışlasında misafir edilmiştir. Ali Rıza Efendi bu taburun ikinci bölüğünde Üsteğmendir. Ali Rıza Efendi, Selanik Islahhane Mahallesinde, Emir Bostanda ve Numan Paşa Camii avlusunda Asakir-i Milliyeye askeri talimler yaptırmıştır. Bu tabur sonradan II. Abdülhamit tarafından, daha 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbinin sonucu alınmadan lağvedilmiştir.
Kaynak
