Github nedir?

GitHub genel olarak geliştiricilerin kodlarını güvenli bir şekilde saklamasına, yönetmesine ve yapılan değişiklikleri adım adım takip etmesine imkân tanıyan web tabanlı ve bulut destekli bir platformdur. Kod üzerinde kimin, ne zaman ve neyi değiştirdiğini görmek ve bu değişiklikleri kontrol altında tutmak için yaygın olarak kullanılır.


GitHub’ın ne işe yaradığını daha net anlayabilmek için birbiriyle bağlantılı iki temel kavramı bilmek gerekir: sürüm kontrolü ve Git. Bu iki kavram, GitHub’ın temelini oluşturur.


Bu yazıda öncelikle sürüm kontrolü ve Git kavramlarını sade bir şekilde ele alacağız. Ardından GitHub’ın ne olduğunu daha detaylı açıklayacak, son olarak da GitHub’ı WordPress ve/veya Kinsta ile birlikte nasıl kullanabileceğinizi anlatacağım​

Sürüm kontrolü, geliştiricilerin bir yazılım projesindeki kod değişikliklerini takip etmelerini ve bu değişiklikleri düzenli bir şekilde yönetmelerini sağlar. Proje büyüdükçe ve daha fazla kişi tarafından geliştirildikçe, sürüm kontrolü neredeyse zorunlu hâle gelir.


Örneğin WordPress’i düşünelim. Günümüzde WordPress oldukça büyük ve karmaşık bir projedir. Çekirdek geliştiricilerden birinin, WordPress’in ana kodları üzerinde doğrudan değişiklik yapması hem güvenli hem de verimli bir yöntem olmaz. Çünkü yapılan bir hata, tüm projeyi etkileyebilir.


Bu noktada sürüm kontrolü devreye girer. Sürüm kontrolü sayesinde geliştiriciler dallanma (branch) ve birleştirme (merge) işlemlerini güvenli bir şekilde yapabilir. Dallanma işlemiyle geliştirici, ana kaynak koddan (depo/repository) bir kopya oluşturur. Bu kopya üzerinde çalışarak, projenin geri kalanını etkilemeden istediği değişiklikleri rahatça yapabilir.


Geliştirici, yaptığı değişikliklerin sorunsuz çalıştığından emin olduktan sonra bu kodları ana kaynak koduna tekrar entegre edebilir. Yapılan tüm bu işlemler kayıt altına alınır; böylece hangi değişikliğin ne zaman yapıldığı görülebilir ve gerektiğinde eski bir sürüme kolayca geri dönülebilir.​

GitHub, bulut tabanlı Git depoları barındıran ve kâr amacı güden bir şirket tarafından sunulan bir hizmettir. Temel amacı, bireylerin ve ekiplerin Git’i sürüm kontrolü ve ekip içi iş birliği için çok daha pratik ve erişilebilir bir şekilde kullanmalarını sağlamaktır.


GitHub’ın en büyük avantajlarından biri, kullanıcı dostu arayüzüdür. Bu arayüz sayesinde, Git konusunda yeni olan geliştiriciler bile sürüm kontrolünden faydalanabilir. GitHub olmadan Git kullanmak çoğu zaman daha fazla teknik bilgi ve komut satırı deneyimi gerektirirken, GitHub bu süreci oldukça basitleştirir.


Hatta GitHub’ın kullanım kolaylığı o kadar yüksektir ki, bazı kişiler yalnızca yazılım projeleri değil, kitap yazımı gibi farklı türde projeleri yönetmek için bile GitHub’ı tercih eder.


Platforma herkes ücretsiz olarak kayıt olabilir ve herkese açık bir kod deposu oluşturabilir. Bu özellik, GitHub’ı özellikle açık kaynak projeler arasında son derece popüler hâle getirmiştir.


GitHub, gelirini ağırlıklı olarak özel (private) kod depoları, kurumsal planlar ve ekip yönetimi ile güvenliği kolaylaştıran işletme odaklı çözümler sunarak elde eder. Örneğin Kinsta’da da GitHub, şirket içi projelerin yönetilmesi ve geliştirilmesi sürecinde aktif olarak kullanılmaktadır.​

GitHub arayüzünün nasıl göründüğünü genel hatlarıyla anlayabilmeniz için, GitHub üzerinde barındırılan WordPress kaynak koduna ait bir depo örneğini aşağıda görebilirsiniz. Bu depo, GitHub’da bir projenin dosyalarının, klasör yapısının ve yapılan değişikliklerin nasıl listelendiğine dair temel bir fikir verir.

Buradan, proje üzerinde çalışılan farklı dalları ve kimlerin ne zaman commit yaptığını görebilirsiniz. Commit işlemi, yapılan değişikliklerin kaydedilmesi gibi düşünülebilir. Deponun yapısına bağlı olarak, siz de kendi dalınızı oluşturabilir ve bu dal üzerinde kendi commit’lerinizi yaparak çalışabilirsiniz.


Gerekli değişiklikleri tamamladıktan sonra, bir çekme isteği (pull request) oluşturarak yaptığınız düzenlemeleri ilgili dala geri gönderebilirsiniz. Pull request, temelde deponun veya dalın sorumlusundan, sizin yaptığınız değişiklikleri ana koda dahil etmesini istemek anlamına gelir. Aynı zamanda, karşı tarafın kodda tam olarak neleri değiştirdiğinizi net bir şekilde incelemesine olanak tanır.


Eğer WordPress kaynak kodunun bir kısmını ya da tamamını kendi hesabınızda daha uzun vadeli ve bağımsız şekilde düzenlemek istiyorsanız, Çatal (Fork) düğmesini kullanabilirsiniz. Bir depo çatallandığında, projenin bir kopyası kendi GitHub hesabınıza alınır. Kavramsal olarak dala benzer, ancak fork işlemi daha kalıcıdır ve ana depodan bağımsız olarak geliştirme yapmanıza imkân tanır.




Aslında WordPress’in kendisi de b2/cafelog adlı projenin bir çatalı (fork) olarak ortaya çıkmıştır. Bu durum, açık kaynak dünyasında projelerin nasıl evrildiğini ve geliştirildiğini gösteren iyi bir örnektir.


GitHub’ı nasıl kullanabileceğiniz hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz, GitHub’ın “Merhaba Dünya (Hello World)” kılavuzu yeni başlayanlar için oldukça sade ve anlaşılır bir başlangıç rehberi sunar. Bu rehber, temel kavramları pratik örneklerle öğrenmenize yardımcı olur.
​