Karşılıklı Belirleyicilik
Bazı çevresel faktörler yada içsel faktörler baskın olur. Genellikle şahsi olanaklarımızı ve yenilgilerimizi yaratırız, bazen bunlar bizim için yaratılmış olur. Bandura bu ilkenin adına, "Karşılıklı Belirleyicilik" adını verir. Örnek verecek olursak: defalarca sorun çıkaran bir birey, etrafındakilere zarar vererek olumsuz bir çevrenin oluşmasına neden olmaktadır. Bunun sonucu ise, oluşan bu olumsuz çevreden yine kendi davranışları etkilenmektedir.
İnsan, davranış, çevre vb. birbirlerini etkileyecek olan bireyin bir sonraki davranışını belirlemelerine rağmen her zaman bütün olaylarda her biri aynı etkiye sahip değildir. Tekrar örneklendirecek olursak: aşırı derecede kötü kokan bir çevre, davranışı her şeyden daha çok etkileyebilir. Birey çalışmaya çok istekli olsa bile kötü koku çalışmasını engelleyebilir. Farklı bir durumda bireyin inançları, davranışını her şeyden çok etkilenebilir.
Yapılan araştırmalarda bir deney yapılmasına karar verilir. Denekler 3 gruba ayrılacak şekilde ayarlanır. Grupların hepsinde gerçekte ortalama bir dakika farkla değişken aralıklı pekiştirme tarifesi uygulanır. Ancak gruplara pekiştirme tarifesi konusunda yanlış bilgi verilmiştir. İlk gruba doğru bilgi verilmiş olup, ikinci gruba belirli aralıklarla yani her dakikada bir ilave edileceği söylenmiş, üçüncü yani son gruba da ortalama 100'den fazla tepkilerinin pekiştirileceği yani değişken oranlı pekiştirme tarifesinin kullanılacağı söylenmiştir.
Sosyal öğrenmenin temelinin oluşturan unsurlardan biridir. Albert Banduro isimli psikoloğa göre "Karşılıklı Belirleyicilik" bir bireyin davranışında kişisel özelliklerin ve sosyal çevrenin birbirini etkilediğini savunan kavramdır. Birey çevreyi değiştirebileceği gibi çevrede bireyi değiştirebilir. Bu kuramda en önemli faktör bireydir. Çünkü yapıcağı şeyler her zaman onun sorumluluğu altından çıkar.
Bazı çevresel faktörler yada içsel faktörler baskın olur. Genellikle şahsi olanaklarımızı ve yenilgilerimizi yaratırız, bazen bunlar bizim için yaratılmış olur. Bandura bu ilkenin adına, "Karşılıklı Belirleyicilik" adını verir. Örnek verecek olursak: defalarca sorun çıkaran bir birey, etrafındakilere zarar vererek olumsuz bir çevrenin oluşmasına neden olmaktadır. Bunun sonucu ise, oluşan bu olumsuz çevreden yine kendi davranışları etkilenmektedir.
İnsan, davranış, çevre vb. birbirlerini etkileyecek olan bireyin bir sonraki davranışını belirlemelerine rağmen her zaman bütün olaylarda her biri aynı etkiye sahip değildir. Tekrar örneklendirecek olursak: aşırı derecede kötü kokan bir çevre, davranışı her şeyden daha çok etkileyebilir. Birey çalışmaya çok istekli olsa bile kötü koku çalışmasını engelleyebilir. Farklı bir durumda bireyin inançları, davranışını her şeyden çok etkilenebilir.
Yapılan araştırmalarda bir deney yapılmasına karar verilir. Denekler 3 gruba ayrılacak şekilde ayarlanır. Grupların hepsinde gerçekte ortalama bir dakika farkla değişken aralıklı pekiştirme tarifesi uygulanır. Ancak gruplara pekiştirme tarifesi konusunda yanlış bilgi verilmiştir. İlk gruba doğru bilgi verilmiş olup, ikinci gruba belirli aralıklarla yani her dakikada bir ilave edileceği söylenmiş, üçüncü yani son gruba da ortalama 100'den fazla tepkilerinin pekiştirileceği yani değişken oranlı pekiştirme tarifesinin kullanılacağı söylenmiştir.
Bu durumda, kendilerini belli zaman aralıklarla pekiştirildiğinde ilk grubun tepkileri çok yavaş, değişken oranlı pekiştirildiklerine ikinci grubun tepki hızı ise iki grubun arasında olmuştur. Elde edilen bu sonuçlar, birey davranışlarının, gerçek çevre tarafından değil, inançları tarafından belirlendiğini göstermektedir. Sonuç olarak bireyin gelecekteki davranışları çevresel faktörler, davranış ve bireysel özellikleri tarafından belirlenmektedir.
.
