Forum üyelerini selamlayarak konuya giriş yapmak istiyorum, umarım herkesin işleri yolundadır.
Bugün genelde Windows userlerinin kafasında büyük soru işareti bırakan Linux'un dosya sistemlerine bakınacağız.
Windows userleri diyorum çünkü aramızda windows kullanmayan yoktur diye tahmin ediyorum, mesela çoğumuz ilk bilgisayarımızı aldığımızda daha ufak bir çocukken, henüz hiçbir şey bilmiyorken tanıştık Windows ile.
Tabii Linux ile Windows file systemleri arasında çokça farklılık var.
Windows ile daha önce ilgilenmiş bir insan bile Program Files ya da system32 ile alakalı info sahibidir bence.(Ufak tefek de olsa bir şeyler biliyordur her user.)
Fakat dostlarım Linux evreninde işler bambaşkadır, ilk defa Linux dağıtımlı bir sisteme oturan user, önüne gelen klasörler ile ne yapabileceğini bilemeyebilir, deyim yerinde ise bön bön bakar yani.
Ve tabii burada sıkıntılı olan bir başka durum da şudur; Linux çokça dağıtıma ev sahibi olduğu için herhangi bir dağıtımının file system hiyerarşisi farklı da olabilmektedir dostlarım.
Ben bugün sizlere Linux Dokumantsayon Projesi aracılığı ile hazırlanan hiyerarşiden bahsedeceğim ve sizleri de bilgi sahibi yapmaya çalışacağım.
Tabii konu ile ilgili araştırma yapmak isteyen dostlarım için projenin sitesini de link olarak aşağıya vereceğim.
Yazıma devam edeceğim ve şimdi bu kısımda File Systemin ne olduğuna değineceğim.
File system, işletimin diskler ya da partlar üstündeki belgeleri takibe alabilmesi adına yürütülen teknik ve bilgi yollarının tamamıdır diyebilirim.
Ancak dostlarım, file system ismi başka manalar için de kullanılmaktadır.
Hiç birinden duydunuz mu bilmiyorum fakat "benim iki adet file systemim mevcut" diyenler olabilir aramızda da.
Buraya giriş yapmıyacağım dostlarım konuma devam edecğeim.
Sevgili kardeşlerim Linux genetik olarak Unix'in kopyasıdır.
Bu sebeple de zaten "Birincil Hiyerarşik File Yapı" ele alınmıştır.
Bütün her şey / ibaresi ile bilinen root ile startlanır, o şekilde de devam eder.
Mesela Windows'ta C: ve D: sürücüleri vardır, fakat Linux bunları barındırmaz.
Windows işletiminde, belgelerimizi C ya da diğer sürücülerin içine herhangi bir yere atabiliriz.
Bu file systemler ise "Hiyerarşilk Yapı" isimli systemlerdir.
Linux ise root file'den başlangıç yapar ve boot'un ehemmiyet şekline göre file dizilimini yapar.
Ben bu konular ile ilgili araştırma yaparken neden Windows'da olduğu gibi tersi yerine düz //// belirtisi kullanılıyor meraklanmıştım.
Sevgili kardeşlerim, yukarıda demiştim ya Linux, Unix'in kopyasıdır diye.
Hah işte Linux burada da Unix'in adetlerini devam ettirmektedir.
Adet demişken şey de var tabii Unix ve Linux'da küçük ve büyük harflerin hassasiyeti.
Misal vereyim hemen dostlarım, Windows'ta B_KLASORU ve b_klasoru tek bir file'dir yani aynıdır.
Bu da küçük bir anektod olsun ve devam edelim.
Sevgili kardeşlerim, Windows'a bir yazılım yüklemesi yaptığımız vakitte bilirsiniz ki yazılımın kendisi ile alakalı file'lerin neredeyse tamamı yazılımın olduğu file'nin içerisine kurulur.
Örnek olarak Steam'i kurduğumuzu düşünelim, şu şekilde devam edecek değil mi?
C:\Program Files\Steam(Ya da işte (Program Dosyalarıx86)
Yani demek istediğim Steam ile ilgili her dosya yukarıda verdiğim dizine gidecek.
Ancak kardeşlerim tahmin edeceğiniz üzere Linux'ta işleyiş daha da farklıdır.
yazılım belgelerini /usr/share/doc/yazilimin_adi/ kısmının altına atarken, manuel filesleri, /usr/share/man bölümüne atacaktır.
Yani kardeşlerim, system hiyerarşisine sabitlenen bir işleyiş vardır.
Gördüğünüz görsel Linux'un dizin yapınıdır.
Linux günden güne popüler hale gelmeye başlayınca, developerları, filesleri en doğru şekilde yerleştirmek için çalışmaya başlamışlar ama herhangi bir tercihleri yokmuş.
Tabii bu beraberinde çokça sorun getirmiş.
Bunun için de Linux Dosya Sistem Hiyerarşisi'nde karar kılınmış.
Gelelim Linux'ta, "bu klasör ne iş yapar? "sorusuna yanıt aramaya.
Bugün genelde Windows userlerinin kafasında büyük soru işareti bırakan Linux'un dosya sistemlerine bakınacağız.
Windows userleri diyorum çünkü aramızda windows kullanmayan yoktur diye tahmin ediyorum, mesela çoğumuz ilk bilgisayarımızı aldığımızda daha ufak bir çocukken, henüz hiçbir şey bilmiyorken tanıştık Windows ile.
Tabii Linux ile Windows file systemleri arasında çokça farklılık var.
Windows ile daha önce ilgilenmiş bir insan bile Program Files ya da system32 ile alakalı info sahibidir bence.(Ufak tefek de olsa bir şeyler biliyordur her user.)
Fakat dostlarım Linux evreninde işler bambaşkadır, ilk defa Linux dağıtımlı bir sisteme oturan user, önüne gelen klasörler ile ne yapabileceğini bilemeyebilir, deyim yerinde ise bön bön bakar yani.
Ve tabii burada sıkıntılı olan bir başka durum da şudur; Linux çokça dağıtıma ev sahibi olduğu için herhangi bir dağıtımının file system hiyerarşisi farklı da olabilmektedir dostlarım.
Ben bugün sizlere Linux Dokumantsayon Projesi aracılığı ile hazırlanan hiyerarşiden bahsedeceğim ve sizleri de bilgi sahibi yapmaya çalışacağım.
Tabii konu ile ilgili araştırma yapmak isteyen dostlarım için projenin sitesini de link olarak aşağıya vereceğim.
Yazıma devam edeceğim ve şimdi bu kısımda File Systemin ne olduğuna değineceğim.
File system, işletimin diskler ya da partlar üstündeki belgeleri takibe alabilmesi adına yürütülen teknik ve bilgi yollarının tamamıdır diyebilirim.
Ancak dostlarım, file system ismi başka manalar için de kullanılmaktadır.
Hiç birinden duydunuz mu bilmiyorum fakat "benim iki adet file systemim mevcut" diyenler olabilir aramızda da.
Buraya giriş yapmıyacağım dostlarım konuma devam edecğeim.
Sevgili kardeşlerim Linux genetik olarak Unix'in kopyasıdır.
Bu sebeple de zaten "Birincil Hiyerarşik File Yapı" ele alınmıştır.
Bütün her şey / ibaresi ile bilinen root ile startlanır, o şekilde de devam eder.
Mesela Windows'ta C: ve D: sürücüleri vardır, fakat Linux bunları barındırmaz.
Windows işletiminde, belgelerimizi C ya da diğer sürücülerin içine herhangi bir yere atabiliriz.
Bu file systemler ise "Hiyerarşilk Yapı" isimli systemlerdir.
Linux ise root file'den başlangıç yapar ve boot'un ehemmiyet şekline göre file dizilimini yapar.
Ben bu konular ile ilgili araştırma yaparken neden Windows'da olduğu gibi tersi yerine düz //// belirtisi kullanılıyor meraklanmıştım.
Sevgili kardeşlerim, yukarıda demiştim ya Linux, Unix'in kopyasıdır diye.
Hah işte Linux burada da Unix'in adetlerini devam ettirmektedir.
Adet demişken şey de var tabii Unix ve Linux'da küçük ve büyük harflerin hassasiyeti.
Misal vereyim hemen dostlarım, Windows'ta B_KLASORU ve b_klasoru tek bir file'dir yani aynıdır.
Bu da küçük bir anektod olsun ve devam edelim.
Sevgili kardeşlerim, Windows'a bir yazılım yüklemesi yaptığımız vakitte bilirsiniz ki yazılımın kendisi ile alakalı file'lerin neredeyse tamamı yazılımın olduğu file'nin içerisine kurulur.
Örnek olarak Steam'i kurduğumuzu düşünelim, şu şekilde devam edecek değil mi?
C:\Program Files\Steam(Ya da işte (Program Dosyalarıx86)
Yani demek istediğim Steam ile ilgili her dosya yukarıda verdiğim dizine gidecek.
Ancak kardeşlerim tahmin edeceğiniz üzere Linux'ta işleyiş daha da farklıdır.
yazılım belgelerini /usr/share/doc/yazilimin_adi/ kısmının altına atarken, manuel filesleri, /usr/share/man bölümüne atacaktır.
Yani kardeşlerim, system hiyerarşisine sabitlenen bir işleyiş vardır.
Gördüğünüz görsel Linux'un dizin yapınıdır.
Linux günden güne popüler hale gelmeye başlayınca, developerları, filesleri en doğru şekilde yerleştirmek için çalışmaya başlamışlar ama herhangi bir tercihleri yokmuş.
Tabii bu beraberinde çokça sorun getirmiş.
Bunun için de Linux Dosya Sistem Hiyerarşisi'nde karar kılınmış.
Gelelim Linux'ta, "bu klasör ne iş yapar? "sorusuna yanıt aramaya.
/ (root) bölümü:
Önceden de yazımın başında söyledim dostlarım, bu bölüm işletim sisteminin başlaması için gereken bölümdür.
Aklınıza gelebilecek diğer tüm dosyalar Root'a bağlı çalışır, adeta root bunların babasıdır diyebilirim.
Sistem ilk başlatıldığına bu bölüme göz atar ve istediklerini bulamaz ise start işlemi vermez.
/ (root) ve /root (root userinin klasorüdur bu) tamamen başkadır.
Dileyen olursa dostlarım farklarını da anlatabilirim.
Temel fileslere de göz atalım, ufak ufak açıklamalar verelim.
Olmazsa olmaz komut fileslerini barındırır.
Start için gerekli tüm filesleri barındırır.
Donanım fileslerini barındırır.
System ayarlarını içermektedir.
Kütüphane filesleri ve kernelleri barındırır.
Sürücülerin systeme added edildiği kısımdır burası.
Files systemlere geçiçi ekleme için kullanılan kısımdır burası.
Extra yazılım yüklemesi için kullanılan kısımdır burası.
System service ile ilgili işlemlerin yapıldığı kısımdır burası.
Geçici fileslerin bulunduğu kısımdır burası.
Birinciye ek hiyerarşi yapısıdır burası.
Değişebilen infoların bulunduğu kısımdır burası.
Temel olarak hepsinin kısa kısa açıklamalarını yapacağım dostlarım.
bin :
Sistemimizi açıp kullanabilmemiz adına çokça yararlı komutu alt dosyalarında tutar bin.
mesela cp, ls ,cat gibisinden temel alınan komutları görebiliriz burada.
Biz sistemimizi açınca öncelikle bu kısım yürütülür.
Ayrıca, bir sorun olduğuna bin ile sistem onarma da yapabilmekteyiz.
boot:
Bu bölüm işletim systeminin indirilmesi partıdır.
/boot dosyası, boot yapabilmek adına lazım olan her şeyi barındırır.
dev:
Kıymetli kardeşlerim, Linux'ta bulunan her şey bir filesdir, buna device aygıtları da dahildir.
Aklınıza ne gelir ise işte cd romlar, usb diskler falan filan burada tutulur.
Mesela şöyle bir örnek vereyim; /dev/dsp, bu kısım benim ses aygıtmdır.
Tabii bu bölümleri yazılımları kullanırken kullanıyoruz fakat, direkt olarak müdahalede de bulunabiliriz.
Buna da bir örnek verip diğerine geçeceğim sevgili kardeşlerim.
cat/boot/vmlinuz>/dev/dsp işlemini yürütür isek Kernel'in sesini duyacağız.
Devam ediyorum dostlarım.
root:
Linux'dan önce yani Unix'in daha ilk sürümlerinde root userinin kendisine has bir home filesi bulunmuyordu.
Ama gün geçtikçe pek de iyi bir teknik olmadığını düşünerekten root userine başka bir filesin kucak açması gerektiği düşünüldü.
Çoğu userlerden değişik olduğundan root'un home filesi /home kısmında barınmaz, bakarsanız hemen /root filesi altında görebilirsiniz.
usr:
Tıpkı rootta olduğu gibi bir orijin story de usr için de mevcuttur.
Yine Unix'in ilk sürümlerinde userlerin home filesleri usr'in bünyesinde yatardı.
Misal olarak NerdyPravyn nickli bir userin home filesi /usr/NerdyPravyn gibiydi.
Tabii bu teknik de değişime uğradı.
/usr hakkında değineceğimiz diğer bir kısım ise local filesdir.
Linux server bakımından birden fazla istemciye service sağlayabilir.
Linux server kurduğunuzda ona onlarca, client connectleyebilirsiniz.
Clientlerin sisteme, usr altından tek tek upload edilmesine ihtiyaç da yoktur, komut ile yürütülebilir.
Fakat dostlarım usr'nin alt tarafında barınan locak filesi yalnızca bizim kullandığımız systeme hastır.
Örnek verecek olursam /usr/local/bin filesi içerisinde barınan tüm komutlar, tek yönlü olarak bizim systemimize upload edilmiştir.
Ama yalnızca /usr/bin ise geneldir hatta bu şekilde networke bağlı çoğu sunucuya erişim sağlanabilir.
var:
Log filesler, mailler tarzı değişimli system infolarını bulunduran kısımdır burası.
Systeminize ilişkin tüm logları açıp bakabileceğiniz gibi, security situation'a da göz atılabilir.
sbin:
Linux'un standart userlerinin işlem yapabileceği komutlar ile system userlerinin işlem yapabileceği komutlar birbirinden farklıdır.
root useri ile yürütülecek ve yönetim anlamında kullanılacak yazılımlar sbin'in içerisinde barındırılır.
Yönetim dışı yani düşük önem arz eden komutlar ise /usr/sbin içinde barındırılır.
Konu anlatımımı burada noktalayacağım.
Okuyan herkese bir teşekkürü borç bilir, herkese kaliteli vakit geçirebileceği zamanlar dilerim.
Aklınıza gelebilecek diğer tüm dosyalar Root'a bağlı çalışır, adeta root bunların babasıdır diyebilirim.
Sistem ilk başlatıldığına bu bölüme göz atar ve istediklerini bulamaz ise start işlemi vermez.
/ (root) ve /root (root userinin klasorüdur bu) tamamen başkadır.
Dileyen olursa dostlarım farklarını da anlatabilirim.
Temel fileslere de göz atalım, ufak ufak açıklamalar verelim.
Olmazsa olmaz komut fileslerini barındırır.
Start için gerekli tüm filesleri barındırır.
Donanım fileslerini barındırır.
System ayarlarını içermektedir.
Kütüphane filesleri ve kernelleri barındırır.
Sürücülerin systeme added edildiği kısımdır burası.
Files systemlere geçiçi ekleme için kullanılan kısımdır burası.
Extra yazılım yüklemesi için kullanılan kısımdır burası.
System service ile ilgili işlemlerin yapıldığı kısımdır burası.
Geçici fileslerin bulunduğu kısımdır burası.
Birinciye ek hiyerarşi yapısıdır burası.
Değişebilen infoların bulunduğu kısımdır burası.
Temel olarak hepsinin kısa kısa açıklamalarını yapacağım dostlarım.
bin :
Sistemimizi açıp kullanabilmemiz adına çokça yararlı komutu alt dosyalarında tutar bin.
mesela cp, ls ,cat gibisinden temel alınan komutları görebiliriz burada.
Biz sistemimizi açınca öncelikle bu kısım yürütülür.
Ayrıca, bir sorun olduğuna bin ile sistem onarma da yapabilmekteyiz.
boot:
Bu bölüm işletim systeminin indirilmesi partıdır.
/boot dosyası, boot yapabilmek adına lazım olan her şeyi barındırır.
dev:
Kıymetli kardeşlerim, Linux'ta bulunan her şey bir filesdir, buna device aygıtları da dahildir.
Aklınıza ne gelir ise işte cd romlar, usb diskler falan filan burada tutulur.
Mesela şöyle bir örnek vereyim; /dev/dsp, bu kısım benim ses aygıtmdır.
Tabii bu bölümleri yazılımları kullanırken kullanıyoruz fakat, direkt olarak müdahalede de bulunabiliriz.
Buna da bir örnek verip diğerine geçeceğim sevgili kardeşlerim.
cat/boot/vmlinuz>/dev/dsp işlemini yürütür isek Kernel'in sesini duyacağız.
Devam ediyorum dostlarım.
root:
Linux'dan önce yani Unix'in daha ilk sürümlerinde root userinin kendisine has bir home filesi bulunmuyordu.
Ama gün geçtikçe pek de iyi bir teknik olmadığını düşünerekten root userine başka bir filesin kucak açması gerektiği düşünüldü.
Çoğu userlerden değişik olduğundan root'un home filesi /home kısmında barınmaz, bakarsanız hemen /root filesi altında görebilirsiniz.
usr:
Tıpkı rootta olduğu gibi bir orijin story de usr için de mevcuttur.
Yine Unix'in ilk sürümlerinde userlerin home filesleri usr'in bünyesinde yatardı.
Misal olarak NerdyPravyn nickli bir userin home filesi /usr/NerdyPravyn gibiydi.
Tabii bu teknik de değişime uğradı.
/usr hakkında değineceğimiz diğer bir kısım ise local filesdir.
Linux server bakımından birden fazla istemciye service sağlayabilir.
Linux server kurduğunuzda ona onlarca, client connectleyebilirsiniz.
Clientlerin sisteme, usr altından tek tek upload edilmesine ihtiyaç da yoktur, komut ile yürütülebilir.
Fakat dostlarım usr'nin alt tarafında barınan locak filesi yalnızca bizim kullandığımız systeme hastır.
Örnek verecek olursam /usr/local/bin filesi içerisinde barınan tüm komutlar, tek yönlü olarak bizim systemimize upload edilmiştir.
Ama yalnızca /usr/bin ise geneldir hatta bu şekilde networke bağlı çoğu sunucuya erişim sağlanabilir.
var:
Log filesler, mailler tarzı değişimli system infolarını bulunduran kısımdır burası.
Systeminize ilişkin tüm logları açıp bakabileceğiniz gibi, security situation'a da göz atılabilir.
sbin:
Linux'un standart userlerinin işlem yapabileceği komutlar ile system userlerinin işlem yapabileceği komutlar birbirinden farklıdır.
root useri ile yürütülecek ve yönetim anlamında kullanılacak yazılımlar sbin'in içerisinde barındırılır.
Yönetim dışı yani düşük önem arz eden komutlar ise /usr/sbin içinde barındırılır.
Konu anlatımımı burada noktalayacağım.
Okuyan herkese bir teşekkürü borç bilir, herkese kaliteli vakit geçirebileceği zamanlar dilerim.
Son düzenleme:
