Network ikiden fazla bilgisayar?n birbirleriyle ileti?im halinde olmas?d?r. Bu ileti?im internet üzerinden farkl? k?talardaki iki bilgisayar aras?nda da olabilir , ayn? mekan içinde olan iki bilgisayar aras?nda da. E?er bu bilgisayarlar ayn? yerel alan içinde bulunurlarsa bu network ,
LAN (local area network) olarak adland?r?l?r. Bu i? için her bilgisayarda ileti?imi sa?layan ethernet kartlar? ve gerekli kablolar mutlaka olmal?d?r. LAN büyüdükçe bu sisteme HUB , Server gibi LAN`?n h?z?n? ve yetene?ini artt?racak üniteler eklenir.
LAN ?LE YAPILAB?LECEKLER?N?Z
LAN`?n temel faydas? verilerin payla??m?d?r. Ancak bunu çok farkl? yollarla kullanabilirsiniz. Örne?in ofislerde tek bir yaz?c?n?n bütün ofis çal??anlar?nca kullan?labilmesi , bütün kullan?c?lar aras?nda haberle?menin bilgisayar ekran?ndan yap?labilmesi , gelen fakslar?n kullan?c?lar?n ekran?nda görüntülenebilmesi ve her kullan?c?n?n kendi sisteminden faks çekebilmesi , bir uygulaman?n server üzerinde çal???rken birden fazla kullan?c? taraf?ndan kullan?labilmesi. Ev ve ofis kullan?c?lar? tek bir internet ba?lant?s? ile birden fazla bilgisayar? internet’e ba?layabilir , e-mail al?p verebilir ve hatta oyun oynayabilirler.
LAN T?PLER?:
?ki bilgisayar aras?ndaki LAN : Bu en küçük lan tipi ayn? zamanda en hesapl?m olan?d?r da. Her iki bilgisayara ethernet kart? takmak ve bu kartlar? CAT5 standard?nda cross bir kablo ile ba?lamak yeterlidir.
?kiden fazla bilgisayar aras?nda BNC ile kurulan LAN: Bilgisayar say?s? ikiden fazla ise izlenebilecek iki yol vard?r. Bunlardan birincisi tüm bilgisayarlardaki ethernet kartlar?n? BNC kablolar yard?m?yla seri olarak ba?lamakt?r. Bu sistemde her bilgisayar bir sonrakine ba?lanarak bir zincir kurulur. Zincirin ba??na ve sonuna ise sonland?r?c? ad? verilen bir parça yerle?tirilir. Ancak oldukça eski olan bu sistemin pek çok dezavantaj? var. Bunlardan birincisi BNC kablolarla 100Mbitlik ba?lant? kurulamamas?. Di?er bir dezavantaj ise kablo a??n?n herhangi bir noktas?ndaki kopma veya ar?zan?n tüm LAN`?n ileti?iminin kopmas?na yol açmas?. Ancak üç-dört bilgisayar aras?nda ucuza mal olacak bir LAN kurmak istiyorsan?z bu sistemi tercih edebilirsiniz.
?kiden fazla bilgisayarlar aras?nda CAT5 ile kurulan LAN : Günümüzde daha yayg?n olan sistem ise tüm bilgisayarlar?n CAT5 tipi kablolarla bir HUB`a ba?lanmas?. Bu sistemde isterseniz her workstation ayn? HUB`a ba?lanarak birbirleriyle ileti?im kurmalar? sa?lanabildi?i gibi HUB`a bir server ba?lanarak server üzerinden bilgi payla??m? sa?lanabilir. Bu sistem 100Mbit ile 1Gigabit aras?ndaki h?zlarla çal??abildi?i gibi her makine HUB`a ayr? bir kablo ile ba?land???ndan ba?lant?lardan birindeki ar?za di?erlerini etkilememektedir. Ayr?ca günümüzde network üzerinden kullan?labilen programlar?n pek ço?unda veri iletimi bu sisteme göre tasarlanm??t?r. Örne?in Logo veya ETA gibi baz? ticari programlar BNC sistemi üzerinde çal??mamaktad?r. (Bu son cümle bana oldukça mant?ks?z geldi,daha önce bu programlar?n BNC de çal??t???n? gördüm,hem niye çal??mas?n ki ? –webmaster-)
B?R LAN`IN KURULMASI:
Kablolama
LAN`?n?z? kurarken yapman?z gereken ilk i? kablolar?n dö?enmesi. Bu san?ld???ndan çok daha fazla dikkat gerektiren bir i?. Kablolar?n?z?n nereden geçece?ine karar verirken kablonun üzerine bas?lmayaca??ndan ve elektrik hatt?n?za minimum 10 cm mesafeden geçti?inden emin olun. Ayr?ca kablonun üzerine a??r ?eyler konmamas? gerekti?ini de unutmay?n. Sa?l?kl? bir yap? için kablolar?n?z?n zemin alt?ndaki ya da duvar kenar?ndaki kanallardan geçmesi en uygun çözümdür. Zemin alt?ndan geçen kanallar daha çok mimari i?lemler gerekti?inden ancak yeni yap?lan veya tadilat halinde olan bir mekanda dü?ünülebilir. Ancak duvar kenar?ndan giden plastik kanallar hem daha pratik hem de daha hesapl? bir çözüm sunar.
Network`ler de kullan?lan kablolar di?er kablolardan farl?d?r. Bu kablolar?n dö?enmesindeki en önemli problem konnektörlerinin tak?lmas?d?r. E?er bilgisayarlar birbirine yak?nsa 3 veya 5 metrelik haz?r kablolar kullanabilirsiniz. Ancak daha fazla uzunluklar için kendi kablolar?n?z?n ucuna kendi konnektörlerinizi ba?laman?z gerekebilir. CAT5 kablolar?n uçlar?ndaki konnektörler ba?lan?rken kablo demeti içindeki renkli ince kablolar?n belli bir s?raya dizilmesi ve konnektörün özel bir pense ile s?k?lmas? gerekir. Bu yüzden kablolar?n uzunluklar?n? tespit edip sipari? üzerine yapt?rmak i?inizi oldukça kolayla?t?racakt?r. E?er siz konnektörleri kendiniz takma imkan?na sahipseniz konnektörlerin iyi s?k?ld???ndan emin olun. E?er BNC kablo ile seri ba?lant?l? bir LAN kuracaksan?z i?iniz daha kolay. Çünkü BNC`lerin konnektörlerini normal bir pense ile takman?z mümkün. Ama BNC konnektörler daha önce bahsetti?imiz özel pense yard?m?yla s?k?lmak üzere tasarland???ndan normal pense ile bu i? biraz zordur.
ETHERNET KARTLARININ KURULMASI
Ethernet kartlar? bilgisayar?n LAN ile ileti?im kurmas?n? sa?lar. Bu kartlar?n tak?lmas? di?er kartlardan farkl? de?ildir. ?sterseniz 10Mbit isterseniz 10/100Mbit bir ethernet kart? seçin bulaca??n?z kart büyük ihtimalle PCI olacakt?r. ?lk yapman?z gereken bilgisayar?n?z?n kasas?n? açt?ktan sonra bo? bir PCI yuvas? seçmek. Bu yuvan?n arka taraf?n? kapayan ****l parças?n? ç?kar?n ; kart?n?z? yuvaya dik olarak yerle?tirip arka taraf?n? sabitleyen viday? tak?n. Hepsi bu.
Daha sonra yapman?z gereken kart? windows`a tan?tmak. Kart? tak?p PC`nizi açt?ktan sonra Windows`unuz Plug and Play sayesinde yeni kart?n?z? alg?lad???n? tan?yacak ve sizden driverlar?n yerini soracakt?r. Kart ile birlikte gelen sürücü disketini ya da CD sini bilgisayara tak?n ve Windows`a sürücülerin yerini gösterin. Ald??? sürücüleri yükledikten sonra Windows sistemi aç?p kapaman?z? isteyecektir. Tekrar aç?ld?ktan sonra yapman?z gereken Ba?lat menusundan Ayarlar – Denetim masas?n? seçin. Burada sistem ayg?t yöneticisi sekmesine geçin. Buradaki listede Network Ba?da?t?r?c?lar? isminde bir sat?r göreceksiniz. Bunun yan?ndaki art? i?aretine basarak alt?ndakilere bakt???n?zda az önce yükledi?iniz ethernet kart?n? göreceksiniz. Kart?n?z?n yan?ndaki ikonun üzerindeki sar? ünlem veya k?rm?z? çarp? ethernet kart?n?z?n sürücülerinde bir hata oldu?unu gösterir. Bu durumda sürücüleri tekrar yüklemeyi veya daha yeni bir sürücü bulmay? dü?ünmelisiniz. E?er herhangi bir i?aret görünmüyorsa ethernetiniz büyük olas?l?kla çal??acakt?r.
Bundan sonraki ad?m Network ayarlar?n? yapmak. Denetim masas?na girerek Network ikonuna ikim kere t?klay?n ve network ayarlar?na girin. Buradaki pencerede yine ethernet kart?n?z?n ismini göreceksiniz. Buras? konfigürasyon penceresidir. ?lk yapman?z gereken networkünüzün cilent tipini , ard?ndan bu networkün konu?aca?? dil olan protokolü seçmek.
Windows 95 PC lerin network tipi Client for Microsoft Network`tür. Önce ekleye t?klay?n , ard?ndan ?stemci ve Microsoft`u seçip sonunda Client For Microsoft`a kadar ilerleyin ve bunu seçin. Ard?ndan ekle , ileti?im kurallar? , Microsoft`tan TCP/IP , Netbeui ve IPX/SPX protokollerinden birini seçebilirsiniz. Hepsini de i?aretleme ?ans?n?z da var. Fakat bu durumda sistem %3 oran?nda yava?layacakt?r. Konfigürasyon penceresine geri döndükten sonra tan?mlama sekmesinden PC`nizi di?er PC`lere tan?tman?z gerekecek. Bilgisayar ismi k?sm?na sisteminize verdi?iniz herhangi bir ismi Türkçe karakterler kullanmadan yaz?n. Ayn? durum çal??ma grubu için isim verirken de geçerli yaln?z ayn? gruba dahil etmek istedi?iniz tüm bilgisayarlara ayn? çal??ma grubu ismi vermeyi unutmay?n. Bilgisayar tan?m? k?sm? doldurulmayabilir de. Art?k Enter`a basabilirsiniz. Dosyalar yüklenecek ve Windows sizden sistemi aç?p kapaman?z? isteyecektir. Windows tekrar aç?ld???nda sizden Microsoft Network`a girmeniz için bir ?ifre soracakt?r. ?stedi?iniz bir ?ifreyi yine Türkçe karakter kullanmamaya dikkat ederek yaz?n?z. Enter`a bast?ktan sonra ?ifrenizi tekrar yazman?z? isteyecek. ?ifrenizi tekrarlay?n.
KABLOLARIN TAKILMASI
Yapaca??m?z son i?lemlerden biri kablolar?n tak?lmas?. E?er iki bilgisayar kullan?yorsan?z CAT5 Cross kablonuzu iki bilgisayar?n ethernet kartlar? üzerindeki yuvalara tak?n. E?er ikiden fazla bilgisayar?n?z varsa bir HUB`a ihtiyac?n?z var. HUB fiyatlar? son zamanlarda oldukça dü?tü. Küçük bir network için 10Mbit`lik bir HUB`? 60$`?n alt?na bulabilirsiniz. HUB`lar 5`lik , 8`lik , 16`l?k vs. gibi kullan?c? say?lar?na göre s?n?fland?r?l?r. E?er ileride sisteme birkaç bilgisayar daha ekleyecekseniz HUB`?n?z? bayiden buna göre almak mant?kl? bir hareket olacakt?r. Ancak HUB`?n?z da yer kalmad?ysa ve ba?lamak istedi?iniz yeni bir bilgisayar varsa bir HUB daha al?p iki HUB`? yine CAT5 kablo yard?m?yla birbirine ba?layarak kullan?c? say?n?z? artt?rabilirsiniz. Bilgisayar?n?z? HUB`a ba?lamak oldukça kolay. Her bilgisayar?n ethernet kart?n? tek tek CAT5 kablolar yard?m?yla HUB`a girmeniz yeterli. Bilgisayarlar? hangi s?ra ile girdi?inizin önemi yok. Ayr?ca HUB`? adaptörü yard?m?yla fi?e takmak d???nda bir i?lem yapmak zorunda de?ilsiniz.
PAYLA?IM
?imdi dosyalar?n?z? veya yaz?c?lar?n?z? payla?t?rmay? dü?ünebiliriz. Bunun için yine Denetim Masas?ndan A?`a ula??p Ekle , Hizmetten dosya ve yaz?c? payla??m?n?z? içeren Microsoft A?lar? için Dosya ve Yaz?c? Payla??m?n? seçmelisiniz. Gelecek pencereden sadece dosya veya sadece yaz?c?n?z? payla?t?rma ?ans?na sahipsiniz. ?ki defa tamam tu?una bas?p , dosyalar yüklendikten sonra PC`nizi tekrar ba?latman?z gerekiyor.
?ifrenizi yaz?p networke login olduktan sonra Bilgisayar?m`dan hard-diskinize mouse’un sa? tu?u ile t?klayarak Payla??m? seçin. Buradaki pencerede Payla??m?n Ad? k?sm?na di?er bilgisayarlar da hard – diskinizin ad?n?n ne olarak görünmesini istiyorsan?z belirtin. Alt taraftaki eri?im türü k?sm?ndan hard-diskinize eri?enlere salt okuma s?n?rlamas? getirebilirsiniz. Bu durumda hard-diskiniz üzerinde kimse de?i?iklik yapamaz , herhangi bir dosyay? silemez , sadece sizin makinenizden dosya kopyalayabilir. Bu seçene?in virüs girmesini de engelledi?ini unutmay?n. Ancak isterseniz Tam Eri?im hakk? vererek isteyenin hard-disk üzerinden istedi?ini yapabilmesini sa?layabilirsiniz.
Elbette tüm hard-diskinize eri?im vermek zorunda de?ilsiniz. Yukar?da bahsetti?imiz i?lemleri hard-diskinizdeki herhangi bir klasöre de yapabilirsiniz. Yaz?c?n?z? payla?t?rmak için yapman?z gereken Ba?lat`tan Ayarlar`? oradan da yaz?c?lar? seçmek. Aç?lan pencereden payla?t?rmak istedi?iniz yaz?c?ya sa? t?k yap?p payla??m? seçin. Buradan yaz?c?n?n ad?n? belirleyebilir ve payla?t?rabilirsiniz.
Bundan sonra networkünüzü kullanmaya ba?layabilirsiniz. Masa üstündeki a? kom?ular? ikonuna t?klayarak di?er bilgisayarlardaki payla?t?r?lm?? dosyalar? görebilirsiniz. Bu sisteme WinGate gibi bir proxy program? ekleyerek internet eri?iminizi de payla?abilirsiniz. Ancak bir Exchange Server ile farkl? e-mail hesaplar?n? düzenlemek veya Fax Server ile her bilgisayardan kolayca fax at?p alabilmek istiyorsan?z bir server`a ihtiyac?n?z olacak. ?sterseniz kulland???n?z bilgisayarlardan birini server olarak atay?n isterseniz ayr? bir bilgisayar al?n. Ancak bunun için NT gibi network kullan?m?na daha uygun bir i?letim sistemi ve profesyonel yard?ma ihtiyac?n?z olacak.
NETWORK SEÇ?M? VE KURULUMU
Bir bilgisayar a?? kurmadan önce tasar?m konusunda belli kararlar almam?z gerekiyor. E?er küçük bir a? planl?yorsan?z, bu süreç oldukça k?salmakla beraber kesinlikle önemini yitirmeyecektir. ?lk olarak , a??n?zla hangi amaçlara ula?mak istedi?inizi belirlemek için bir fizibilite ve sistem analizi çal??mas? yapman?z gerekiyor. Böyle bir çal??ma size do?ru kit 'in seçiminde ku?kusuz çok yard?mc? olacakt?r.
YÖNET?C? ATANMASI
Bu safhada yar? veya tam zamanl? bir a? sorumlusu ataman?z ve ona gerekli yetkileri vermeniz ak?ll?ca olacakt?r. A??n verimlili?i güvenirlili?i ve güvenli?i aç?s?ndan sorumlulu?un tek noktada toplanmas? yararl?d?r.
TEMEL ALTYAPISAL KARARLAR
Art?k, a? projenizi meydana getirme a?amas?na geldiniz. Bu çal??man?n en s?k?c? ve yorucu yan? kablo dö?enmesidir. Ancak bu a?amada yap?lacak dikkatsizlikler ileride pahal? bir ba?a??r?s? kayna??n?z olabilir.
Peki seçenekler ne ? ??te küçük bir liste:
Koaksiyel kablo veya korumas?z telefon kablosu (UTP) kullanan 10 MB/sn veya 100MB/sn h?z?nda Ethernet (di?er ad?yla 10BaseT)
4 veya 16MB/sn h?z?nda Token Ring
100MB/s h?z?nda Fiber-optik da??l?ml? veya bak?r da??l?ml? Veri Arabirimi (FDDI-Fiber Distributed Data ?nterface- Copper DDI)
Asenkron Transfer Modu (ATM),155 MB/sn
En iyi seçenek hangisi? Herhalde 10 MB/sn h?z?ndaki kategori 5 UTP üzerinden Ethernet ,çünkü bu sistem oldukça ucuz ve geni?letilmesi kolay. Toptan al?nd?klar?nda daha da ucuzlayan Ethernet NICleri (Network Interface Card) 100-200 dolara gibi fiyatlarla sat?n alabilirsiniz. Kartlar?n yaz?l?m yoluyla ayarlanabilir olmas?na dikkat ederseniz , hem her de?i?iklikte PC'leri açmaktan kurtulur hem de ?alter ayarlar?n?n kaybedilmesi olas?l???n? yok edersiniz. Ayr?ca alaca??n?z kart , Novell NE2000 standard? ile uyumlu olmal? ve çok kullan?lan i?letim sistemleri için sürücülerle beraber sat?lmal?d?r. Çal??t???n?z teknisyenlerin ço?u NICkonusunda deneyimli olacaklard?r.
NIC'lerinizi koaksiyel kablolar yard?m?yla birbirine ba?layabilirsiniz ancak sisteminiz kablolarda meydana gelecek ar?zalara kar?? savunmas?z olacakt?r ve en küçük hasarda bütün a? kullan?m d??? kalacakt?r.
Katagori 5 tipi UTP kullan?lan sistemler ise bütün kablolar tek bir kutuda topland?klar? için daha h?zl? ve güvenilirdirler. Kablolardan birinde meydana gelecek olan ar?za sadece bir PC'yi etkiler.
Bu kutulardan biri olan Hewlett-Packard J2610A, fiyat verim oran? en yüksek ürünlerden biridir. Küçük çal??ma gruplar? için tasarlanan sekiz kap?l? bu kutu ,250-350 dolar aras?nda fiyatlara bulunabiliyor. Kutuyu ald???n?zda yapman?z gereken tek i?lem , kutuya NIC'lerden gelen kablolar? ön panel arac?l???yla ba?lamak. Sonra Windows For Workgroups kullanarak yaz?c?lar? ve sabit diskleri payla?abilirsiniz.
Ayr?ca iki ayr? çal??ma grubunuz varsa ve bunlar? birle?tirmek istiyorsan?z, bir kutunun herhangi bir kap?s?n? di?er bir kutunun birinci kap?s?na ba?laman?z ve bir dü?meye basman?z yeterlidir. Arka panelde , koaksiyel , hatta fiber-optik kablo ba?lant?lar? imkan? sunan ve birçok a?? birle?tirmeye yarayan modül yuvas? ve bütün a?? yönetebilecek bir PC ba?lamak için bir kart giri?i bulunuyor. Bu PC yard?m?yla kutuya ba?l? terminalleri görebilir, bir kap?n?n statüsünü inceleyip de?i?tirebilir, LAN trafi?ini ve a??r? yükleme verilerini görebilir ve kutuyu s?f?rlayabilirsiniz.
Di?er kablo ?emalar?, özel ihtiyaçlar?n?z?n olmad???n? varsayarsak , maliyet aç?s?ndan Ethernet ile ba? edemiyorlar. IBM taraf?ndan tasarlanan Token Ring sisteminin çe?itli avantajlar? var. Y?ld?z biçimindeki bu yap?lanma cinsi 4MB/sn h?z?nda olmas?na ra?men 10MB/sn h?z?nda Ethernet kadar h?zl? çal???yor (e?er a? çok yüklüyse daha da h?zl?. Koaksiyel Ethernet'den daha güvenli olan bu sistemin maliyeti de oldukça yüksek tutuyor.
100MB/sn h?z?nda Ethernet sistemlerine , bant geni?li?i önemli de?ilse pek ra?bet etmeyin. Yaln?z kablolar?n?z ilerideki bir geni?leme olas?l???na kar??l?k 100MB/sn h?z?nda olsunlar. Kapasite sorunlar?n? yeni bir kutu ekleyerek çözmek daha etkili oluyor.
?u s?rada h?zl? Ethernet için üç standart rekabet ediyor ve yanl?? seçim yapma olas?l??? hayli yüksek. Ayr?ca seçim yapt???n?zda yeni bir teknoloji olan ATM hepsinin pabucunu dama atm?? olabilir. Fiber-Optik teknolojisiyle u?ra?man?z gereksiz: bak?r UTP'ler 100MB/sn Ethernet ve hatta 155MB/sn ATM için bile yeterli oluyorlar.
BA?KA B?R?M? ? KEND?N?Z M? ?
Sisteminizi kendiniz kurarak maliyeti dü?ürebilirsiniz ancak kablo a??n?z güvenilir olmazsa kazand???n?zdan daha fazlas?n? kaybedebilirsiniz. ?zlenecek en ak?ll?ca yol önce sistemin nas?l kurulaca??n? esasl?ca ö?renmek, sonra da uzmanlar? ça??r?p sistemi kurmas? onlara b?rakmak. Böylece hem onlar?n anlatt?klar?n? anlayabilecek , hem de i?lerinin ehli olup olmad?klar?n? anlayabileceksiniz. Seçti?iniz uzmanlar?n daha önce çal??t?klar? firmalarla görü?mek de oldukça yararl? bir ad?m olacakt?r.
Kablo ve konnektör al?m?nda tasarrufa gitmeyin. Bütün i?iniz o ince kablolar?n içinden akacak. E?er koaksiyel kablo kullanacaksan?z en kaliteli T-fi?leri seçin. E?er tavsiye edilen 10BaseT sistemini kullanacaksan?z 100MB/sn h?z?nda kategori 5 UTP seçin; ileride sistem geni?ledi?inde kablolar? de?i?tirmek zorunda kalmazs?n?z. Kablolar? yerden yürütmeyin, tavana dö?eyip bütün çal??ma masalar?na kablo indirin (zamanla tüm çal??anlar?n a?a kat?lacaklar?n? hesaplay?n). Bütün ?emay? ka??da dökün ve s?k s?k güncelle?tirerek bir yerde saklay?n.
PEER TO PEER VEYA SERVER
Kablo dö?eme safhas?n? tamamlad???n?zda, a? tipinizi belirlemenin zaman? gelmi?tir. Windows for workgroups taraf?ndan temsil edilen peer-to-peer a?lar, elde bulunan PC'ler kullan?larak te?kil edilebilmesi aç?s?ndan yüzeyde kullan??l? görülüyor. A??n üzerindeki herhangi bir makinenin sabit diskine ,CD-ROM sürücüsüne veya yaz?c?s?na ula?abilirsiniz. Ancak madalyonun bir de öteki yüzü var. Ula?t???n?z PC ,ba?kas? taraf?ndan da kullan?ld??? için üzerine iki kat yük binmi? oluyor. Dü?ük güçte çal??an bir PC bu yükü kald?ramayabilir. Ula?mak istedi?iniz bilginin bulundu?u PC'nin sahibi verileri yedeklemeyi ihmal edebilir veya yaz?c?n?n ba?l? oldu?u makina kapal? olabilir. Di?er alternatif olan Server sistemlerinde ortak kullan?lan tüm kaynaklar kendi i?letim sistemine sahip olan (Novell Netware veya WindowsNT ) ayr? bir PC'de , yani Serverda bulunur. Server uygulamalar?n?n çal??t?r?lmas?nda kullan?lmay?p sadece dosya yönetimine ayr?l?rsa a??n h?z? önemli art??lar gösterecektir. Bütün veriler Server içinde saklanaca??ndan yedeklenmeleri çok kolay olacakt?r. Server'?n güç kayna?? korumal? olabilir, ve hatta güvenli bir yerde kilitli durabilir.
??LET?M S?STEM? SEÇ?M?
A? i?letim sistemi, tamamen kullan?c?lar a? biçimine ba?l? olarak yap?lmal?d?r. Bu sistemlerden en çok kullan?lan? olan Windows For Workgroups ,LANtastics veya PowerLan kadar güçlü olmasa da çok popüler ve geni? bir destek hizmetine sahip.
Novell firmas? da , server a?lar? alan?nda 50.000 sertifikal? mühendis ile sektörün r'sini elinde tutuyor. WindowsNT ise Microsoft'un bilgisayar a?lar? alan?ndaki tecrübe eksikli?inden dolay? yüksek bir pazar pay?na sahip de?il. Sistemin yönetiminin kolay olmas? da dikkat edilmesi gereken bir husus te?kil ediyor. Örne?in Netware 3, çok etkili bir güvenlik sistemine sahip olmas?na ra?men , ek a? yönetim araçlar?n?n yard?m? olmaks?z?n ,özellikle birçok server’? olan sistemlerde kurulmas? çok zor olan bir i?letim sistemi. Kurulmadaki aksakl?klardan dolay? ?ifrelere ve dizinlere çok fazla insan ula?abilecektir. Netware 4 ve WindowsNT ,bu konuda gayet iyiler ancak Windows For Workgroups'u etkili bir biçimde yönetebilmek için sisteme bir NT server katmal?s?n?z
HANG? UYGULAMALAR ?
Uygulamalar?n çal??t?r?lmas? için iki ayr? ?ekil mevcut: Client Server ve File Server. Client Server, uygulaman?n kullan?c? ara birimiyle bilgi i?lem birimlerini birbirinden ay?r?r. ?ste?inizi ve gerekli verileri terminalinizden girersiniz ve bunlar serverda i?lenip terminalinize geri gelir. Terminalde bu sonuçlar? belli bir ?ekle sokarak size sunar. Böylece a? içerisinde en az miktarda veri dola?m?? olur. Veri tabanlar? bunun en önemli örneklerindendir. File Server uygulamalar? ise ,bütün verileri terminale kopyalar, bunlar? terminalde i?ler ve sonuçlar? gösterir. Bu i?lemler trafi?i oldukça yo?unla?t?rd??? için sadece dü?ük hacimli sistemlerde kullan??l?d?r. Seçti?iniz uygulamalar?n çok kullan?c?l? bir ortam için yaz?lm?? olmalar? da çok önemlidir. Özellikle kullan?c?s? artt?kça sürüne sürüne çal??maya ba?layan veri tabanlar?na dikkat edin. A??n?z?n bak?m?na da dikkat etmelisiniz. ??lenen veri miktar?, hatalar ve güvenlik ihlalleri ile ilgili raporlar çok yararl? olacakt?rlar. Ortak kullan?lan veriler ,kimsenin hat?rlamas?na gerek kalmadan, otomatik olarak yedeklenmelidir.
HANG? DONANIM ?
Kullan?c? i? istasyonlar? için PC seçimi i?letim sistemi ve kullan?lan yaz?l?ma ba?l? olmasa da , peer-to-peer sistemlerde PC kapasiteleri ne kadar yüksek kapasitede olursa o kadar iyi verim al?nacakt?r. E?er server alacaksan?z, asla en az?yla yetinmeyin. A??n h?z? bellek miktar? ile do?ru orant?l? oldu?undan ,özellikle bu alanda hiç tasarrufa gitmeyin. Sat?n alabilece?iniz en büyük ve en h?zl? sabit diski seçin e?er a??n?z iyi çal???yorsa ,yere olan talep sizi ?a??rtacakt?r.
Herhangi bir PC server görevi görebilse de sadece bu görev için üretilen sistemleri tercih etmek ak?ll?ca olacakt?r. SCSI, PCI veri yolu üzerinde çal???p ,i?lemcinin yükünü azaltt??? için multitasking ortamlarda çok daha kullan??l?d?r. Saklanan verileri birkaç yere birden yazan sistemleri seçin . Bu konuda paray? esirgemezseniz, hatal? bir diski hiçbir veri kayb?na u?ramadan ve servere kapatmadan de?i?tirmenize olanak tan?yan sistemler alabilirsiniz.
E?er sisteminiz ortak kullan?mdaki prize ba?l? tek bir güç kayna?? ile çal???yorsa , geli?mi? bir RAID sistemine yat?r?m yapmak aptalca olacakt?r. Daima kesintisiz güç kayna?? kullan?n ve server? elektrik ?ebekesine fi? kullanmadan direkt ba?lay?n. Ayr?ca server'?n kutusunun kilitlenebilir olmas? da kontrollerle oynamas?n? engelleyecektir. Hatta kutunun alarm? bile olabilir.
LAN (local area network) olarak adland?r?l?r. Bu i? için her bilgisayarda ileti?imi sa?layan ethernet kartlar? ve gerekli kablolar mutlaka olmal?d?r. LAN büyüdükçe bu sisteme HUB , Server gibi LAN`?n h?z?n? ve yetene?ini artt?racak üniteler eklenir.
LAN ?LE YAPILAB?LECEKLER?N?Z
LAN`?n temel faydas? verilerin payla??m?d?r. Ancak bunu çok farkl? yollarla kullanabilirsiniz. Örne?in ofislerde tek bir yaz?c?n?n bütün ofis çal??anlar?nca kullan?labilmesi , bütün kullan?c?lar aras?nda haberle?menin bilgisayar ekran?ndan yap?labilmesi , gelen fakslar?n kullan?c?lar?n ekran?nda görüntülenebilmesi ve her kullan?c?n?n kendi sisteminden faks çekebilmesi , bir uygulaman?n server üzerinde çal???rken birden fazla kullan?c? taraf?ndan kullan?labilmesi. Ev ve ofis kullan?c?lar? tek bir internet ba?lant?s? ile birden fazla bilgisayar? internet’e ba?layabilir , e-mail al?p verebilir ve hatta oyun oynayabilirler.
LAN T?PLER?:
?ki bilgisayar aras?ndaki LAN : Bu en küçük lan tipi ayn? zamanda en hesapl?m olan?d?r da. Her iki bilgisayara ethernet kart? takmak ve bu kartlar? CAT5 standard?nda cross bir kablo ile ba?lamak yeterlidir.
?kiden fazla bilgisayar aras?nda BNC ile kurulan LAN: Bilgisayar say?s? ikiden fazla ise izlenebilecek iki yol vard?r. Bunlardan birincisi tüm bilgisayarlardaki ethernet kartlar?n? BNC kablolar yard?m?yla seri olarak ba?lamakt?r. Bu sistemde her bilgisayar bir sonrakine ba?lanarak bir zincir kurulur. Zincirin ba??na ve sonuna ise sonland?r?c? ad? verilen bir parça yerle?tirilir. Ancak oldukça eski olan bu sistemin pek çok dezavantaj? var. Bunlardan birincisi BNC kablolarla 100Mbitlik ba?lant? kurulamamas?. Di?er bir dezavantaj ise kablo a??n?n herhangi bir noktas?ndaki kopma veya ar?zan?n tüm LAN`?n ileti?iminin kopmas?na yol açmas?. Ancak üç-dört bilgisayar aras?nda ucuza mal olacak bir LAN kurmak istiyorsan?z bu sistemi tercih edebilirsiniz.
?kiden fazla bilgisayarlar aras?nda CAT5 ile kurulan LAN : Günümüzde daha yayg?n olan sistem ise tüm bilgisayarlar?n CAT5 tipi kablolarla bir HUB`a ba?lanmas?. Bu sistemde isterseniz her workstation ayn? HUB`a ba?lanarak birbirleriyle ileti?im kurmalar? sa?lanabildi?i gibi HUB`a bir server ba?lanarak server üzerinden bilgi payla??m? sa?lanabilir. Bu sistem 100Mbit ile 1Gigabit aras?ndaki h?zlarla çal??abildi?i gibi her makine HUB`a ayr? bir kablo ile ba?land???ndan ba?lant?lardan birindeki ar?za di?erlerini etkilememektedir. Ayr?ca günümüzde network üzerinden kullan?labilen programlar?n pek ço?unda veri iletimi bu sisteme göre tasarlanm??t?r. Örne?in Logo veya ETA gibi baz? ticari programlar BNC sistemi üzerinde çal??mamaktad?r. (Bu son cümle bana oldukça mant?ks?z geldi,daha önce bu programlar?n BNC de çal??t???n? gördüm,hem niye çal??mas?n ki ? –webmaster-)
B?R LAN`IN KURULMASI:
Kablolama
LAN`?n?z? kurarken yapman?z gereken ilk i? kablolar?n dö?enmesi. Bu san?ld???ndan çok daha fazla dikkat gerektiren bir i?. Kablolar?n?z?n nereden geçece?ine karar verirken kablonun üzerine bas?lmayaca??ndan ve elektrik hatt?n?za minimum 10 cm mesafeden geçti?inden emin olun. Ayr?ca kablonun üzerine a??r ?eyler konmamas? gerekti?ini de unutmay?n. Sa?l?kl? bir yap? için kablolar?n?z?n zemin alt?ndaki ya da duvar kenar?ndaki kanallardan geçmesi en uygun çözümdür. Zemin alt?ndan geçen kanallar daha çok mimari i?lemler gerekti?inden ancak yeni yap?lan veya tadilat halinde olan bir mekanda dü?ünülebilir. Ancak duvar kenar?ndan giden plastik kanallar hem daha pratik hem de daha hesapl? bir çözüm sunar.
Network`ler de kullan?lan kablolar di?er kablolardan farl?d?r. Bu kablolar?n dö?enmesindeki en önemli problem konnektörlerinin tak?lmas?d?r. E?er bilgisayarlar birbirine yak?nsa 3 veya 5 metrelik haz?r kablolar kullanabilirsiniz. Ancak daha fazla uzunluklar için kendi kablolar?n?z?n ucuna kendi konnektörlerinizi ba?laman?z gerekebilir. CAT5 kablolar?n uçlar?ndaki konnektörler ba?lan?rken kablo demeti içindeki renkli ince kablolar?n belli bir s?raya dizilmesi ve konnektörün özel bir pense ile s?k?lmas? gerekir. Bu yüzden kablolar?n uzunluklar?n? tespit edip sipari? üzerine yapt?rmak i?inizi oldukça kolayla?t?racakt?r. E?er siz konnektörleri kendiniz takma imkan?na sahipseniz konnektörlerin iyi s?k?ld???ndan emin olun. E?er BNC kablo ile seri ba?lant?l? bir LAN kuracaksan?z i?iniz daha kolay. Çünkü BNC`lerin konnektörlerini normal bir pense ile takman?z mümkün. Ama BNC konnektörler daha önce bahsetti?imiz özel pense yard?m?yla s?k?lmak üzere tasarland???ndan normal pense ile bu i? biraz zordur.
ETHERNET KARTLARININ KURULMASI
Ethernet kartlar? bilgisayar?n LAN ile ileti?im kurmas?n? sa?lar. Bu kartlar?n tak?lmas? di?er kartlardan farkl? de?ildir. ?sterseniz 10Mbit isterseniz 10/100Mbit bir ethernet kart? seçin bulaca??n?z kart büyük ihtimalle PCI olacakt?r. ?lk yapman?z gereken bilgisayar?n?z?n kasas?n? açt?ktan sonra bo? bir PCI yuvas? seçmek. Bu yuvan?n arka taraf?n? kapayan ****l parças?n? ç?kar?n ; kart?n?z? yuvaya dik olarak yerle?tirip arka taraf?n? sabitleyen viday? tak?n. Hepsi bu.
Daha sonra yapman?z gereken kart? windows`a tan?tmak. Kart? tak?p PC`nizi açt?ktan sonra Windows`unuz Plug and Play sayesinde yeni kart?n?z? alg?lad???n? tan?yacak ve sizden driverlar?n yerini soracakt?r. Kart ile birlikte gelen sürücü disketini ya da CD sini bilgisayara tak?n ve Windows`a sürücülerin yerini gösterin. Ald??? sürücüleri yükledikten sonra Windows sistemi aç?p kapaman?z? isteyecektir. Tekrar aç?ld?ktan sonra yapman?z gereken Ba?lat menusundan Ayarlar – Denetim masas?n? seçin. Burada sistem ayg?t yöneticisi sekmesine geçin. Buradaki listede Network Ba?da?t?r?c?lar? isminde bir sat?r göreceksiniz. Bunun yan?ndaki art? i?aretine basarak alt?ndakilere bakt???n?zda az önce yükledi?iniz ethernet kart?n? göreceksiniz. Kart?n?z?n yan?ndaki ikonun üzerindeki sar? ünlem veya k?rm?z? çarp? ethernet kart?n?z?n sürücülerinde bir hata oldu?unu gösterir. Bu durumda sürücüleri tekrar yüklemeyi veya daha yeni bir sürücü bulmay? dü?ünmelisiniz. E?er herhangi bir i?aret görünmüyorsa ethernetiniz büyük olas?l?kla çal??acakt?r.
Bundan sonraki ad?m Network ayarlar?n? yapmak. Denetim masas?na girerek Network ikonuna ikim kere t?klay?n ve network ayarlar?na girin. Buradaki pencerede yine ethernet kart?n?z?n ismini göreceksiniz. Buras? konfigürasyon penceresidir. ?lk yapman?z gereken networkünüzün cilent tipini , ard?ndan bu networkün konu?aca?? dil olan protokolü seçmek.
Windows 95 PC lerin network tipi Client for Microsoft Network`tür. Önce ekleye t?klay?n , ard?ndan ?stemci ve Microsoft`u seçip sonunda Client For Microsoft`a kadar ilerleyin ve bunu seçin. Ard?ndan ekle , ileti?im kurallar? , Microsoft`tan TCP/IP , Netbeui ve IPX/SPX protokollerinden birini seçebilirsiniz. Hepsini de i?aretleme ?ans?n?z da var. Fakat bu durumda sistem %3 oran?nda yava?layacakt?r. Konfigürasyon penceresine geri döndükten sonra tan?mlama sekmesinden PC`nizi di?er PC`lere tan?tman?z gerekecek. Bilgisayar ismi k?sm?na sisteminize verdi?iniz herhangi bir ismi Türkçe karakterler kullanmadan yaz?n. Ayn? durum çal??ma grubu için isim verirken de geçerli yaln?z ayn? gruba dahil etmek istedi?iniz tüm bilgisayarlara ayn? çal??ma grubu ismi vermeyi unutmay?n. Bilgisayar tan?m? k?sm? doldurulmayabilir de. Art?k Enter`a basabilirsiniz. Dosyalar yüklenecek ve Windows sizden sistemi aç?p kapaman?z? isteyecektir. Windows tekrar aç?ld???nda sizden Microsoft Network`a girmeniz için bir ?ifre soracakt?r. ?stedi?iniz bir ?ifreyi yine Türkçe karakter kullanmamaya dikkat ederek yaz?n?z. Enter`a bast?ktan sonra ?ifrenizi tekrar yazman?z? isteyecek. ?ifrenizi tekrarlay?n.
KABLOLARIN TAKILMASI
Yapaca??m?z son i?lemlerden biri kablolar?n tak?lmas?. E?er iki bilgisayar kullan?yorsan?z CAT5 Cross kablonuzu iki bilgisayar?n ethernet kartlar? üzerindeki yuvalara tak?n. E?er ikiden fazla bilgisayar?n?z varsa bir HUB`a ihtiyac?n?z var. HUB fiyatlar? son zamanlarda oldukça dü?tü. Küçük bir network için 10Mbit`lik bir HUB`? 60$`?n alt?na bulabilirsiniz. HUB`lar 5`lik , 8`lik , 16`l?k vs. gibi kullan?c? say?lar?na göre s?n?fland?r?l?r. E?er ileride sisteme birkaç bilgisayar daha ekleyecekseniz HUB`?n?z? bayiden buna göre almak mant?kl? bir hareket olacakt?r. Ancak HUB`?n?z da yer kalmad?ysa ve ba?lamak istedi?iniz yeni bir bilgisayar varsa bir HUB daha al?p iki HUB`? yine CAT5 kablo yard?m?yla birbirine ba?layarak kullan?c? say?n?z? artt?rabilirsiniz. Bilgisayar?n?z? HUB`a ba?lamak oldukça kolay. Her bilgisayar?n ethernet kart?n? tek tek CAT5 kablolar yard?m?yla HUB`a girmeniz yeterli. Bilgisayarlar? hangi s?ra ile girdi?inizin önemi yok. Ayr?ca HUB`? adaptörü yard?m?yla fi?e takmak d???nda bir i?lem yapmak zorunda de?ilsiniz.
PAYLA?IM
?imdi dosyalar?n?z? veya yaz?c?lar?n?z? payla?t?rmay? dü?ünebiliriz. Bunun için yine Denetim Masas?ndan A?`a ula??p Ekle , Hizmetten dosya ve yaz?c? payla??m?n?z? içeren Microsoft A?lar? için Dosya ve Yaz?c? Payla??m?n? seçmelisiniz. Gelecek pencereden sadece dosya veya sadece yaz?c?n?z? payla?t?rma ?ans?na sahipsiniz. ?ki defa tamam tu?una bas?p , dosyalar yüklendikten sonra PC`nizi tekrar ba?latman?z gerekiyor.
?ifrenizi yaz?p networke login olduktan sonra Bilgisayar?m`dan hard-diskinize mouse’un sa? tu?u ile t?klayarak Payla??m? seçin. Buradaki pencerede Payla??m?n Ad? k?sm?na di?er bilgisayarlar da hard – diskinizin ad?n?n ne olarak görünmesini istiyorsan?z belirtin. Alt taraftaki eri?im türü k?sm?ndan hard-diskinize eri?enlere salt okuma s?n?rlamas? getirebilirsiniz. Bu durumda hard-diskiniz üzerinde kimse de?i?iklik yapamaz , herhangi bir dosyay? silemez , sadece sizin makinenizden dosya kopyalayabilir. Bu seçene?in virüs girmesini de engelledi?ini unutmay?n. Ancak isterseniz Tam Eri?im hakk? vererek isteyenin hard-disk üzerinden istedi?ini yapabilmesini sa?layabilirsiniz.
Elbette tüm hard-diskinize eri?im vermek zorunda de?ilsiniz. Yukar?da bahsetti?imiz i?lemleri hard-diskinizdeki herhangi bir klasöre de yapabilirsiniz. Yaz?c?n?z? payla?t?rmak için yapman?z gereken Ba?lat`tan Ayarlar`? oradan da yaz?c?lar? seçmek. Aç?lan pencereden payla?t?rmak istedi?iniz yaz?c?ya sa? t?k yap?p payla??m? seçin. Buradan yaz?c?n?n ad?n? belirleyebilir ve payla?t?rabilirsiniz.
Bundan sonra networkünüzü kullanmaya ba?layabilirsiniz. Masa üstündeki a? kom?ular? ikonuna t?klayarak di?er bilgisayarlardaki payla?t?r?lm?? dosyalar? görebilirsiniz. Bu sisteme WinGate gibi bir proxy program? ekleyerek internet eri?iminizi de payla?abilirsiniz. Ancak bir Exchange Server ile farkl? e-mail hesaplar?n? düzenlemek veya Fax Server ile her bilgisayardan kolayca fax at?p alabilmek istiyorsan?z bir server`a ihtiyac?n?z olacak. ?sterseniz kulland???n?z bilgisayarlardan birini server olarak atay?n isterseniz ayr? bir bilgisayar al?n. Ancak bunun için NT gibi network kullan?m?na daha uygun bir i?letim sistemi ve profesyonel yard?ma ihtiyac?n?z olacak.
NETWORK SEÇ?M? VE KURULUMU
Bir bilgisayar a?? kurmadan önce tasar?m konusunda belli kararlar almam?z gerekiyor. E?er küçük bir a? planl?yorsan?z, bu süreç oldukça k?salmakla beraber kesinlikle önemini yitirmeyecektir. ?lk olarak , a??n?zla hangi amaçlara ula?mak istedi?inizi belirlemek için bir fizibilite ve sistem analizi çal??mas? yapman?z gerekiyor. Böyle bir çal??ma size do?ru kit 'in seçiminde ku?kusuz çok yard?mc? olacakt?r.
YÖNET?C? ATANMASI
Bu safhada yar? veya tam zamanl? bir a? sorumlusu ataman?z ve ona gerekli yetkileri vermeniz ak?ll?ca olacakt?r. A??n verimlili?i güvenirlili?i ve güvenli?i aç?s?ndan sorumlulu?un tek noktada toplanmas? yararl?d?r.
TEMEL ALTYAPISAL KARARLAR
Art?k, a? projenizi meydana getirme a?amas?na geldiniz. Bu çal??man?n en s?k?c? ve yorucu yan? kablo dö?enmesidir. Ancak bu a?amada yap?lacak dikkatsizlikler ileride pahal? bir ba?a??r?s? kayna??n?z olabilir.
Peki seçenekler ne ? ??te küçük bir liste:
Koaksiyel kablo veya korumas?z telefon kablosu (UTP) kullanan 10 MB/sn veya 100MB/sn h?z?nda Ethernet (di?er ad?yla 10BaseT)
4 veya 16MB/sn h?z?nda Token Ring
100MB/s h?z?nda Fiber-optik da??l?ml? veya bak?r da??l?ml? Veri Arabirimi (FDDI-Fiber Distributed Data ?nterface- Copper DDI)
Asenkron Transfer Modu (ATM),155 MB/sn
En iyi seçenek hangisi? Herhalde 10 MB/sn h?z?ndaki kategori 5 UTP üzerinden Ethernet ,çünkü bu sistem oldukça ucuz ve geni?letilmesi kolay. Toptan al?nd?klar?nda daha da ucuzlayan Ethernet NICleri (Network Interface Card) 100-200 dolara gibi fiyatlarla sat?n alabilirsiniz. Kartlar?n yaz?l?m yoluyla ayarlanabilir olmas?na dikkat ederseniz , hem her de?i?iklikte PC'leri açmaktan kurtulur hem de ?alter ayarlar?n?n kaybedilmesi olas?l???n? yok edersiniz. Ayr?ca alaca??n?z kart , Novell NE2000 standard? ile uyumlu olmal? ve çok kullan?lan i?letim sistemleri için sürücülerle beraber sat?lmal?d?r. Çal??t???n?z teknisyenlerin ço?u NICkonusunda deneyimli olacaklard?r.
NIC'lerinizi koaksiyel kablolar yard?m?yla birbirine ba?layabilirsiniz ancak sisteminiz kablolarda meydana gelecek ar?zalara kar?? savunmas?z olacakt?r ve en küçük hasarda bütün a? kullan?m d??? kalacakt?r.
Katagori 5 tipi UTP kullan?lan sistemler ise bütün kablolar tek bir kutuda topland?klar? için daha h?zl? ve güvenilirdirler. Kablolardan birinde meydana gelecek olan ar?za sadece bir PC'yi etkiler.
Bu kutulardan biri olan Hewlett-Packard J2610A, fiyat verim oran? en yüksek ürünlerden biridir. Küçük çal??ma gruplar? için tasarlanan sekiz kap?l? bu kutu ,250-350 dolar aras?nda fiyatlara bulunabiliyor. Kutuyu ald???n?zda yapman?z gereken tek i?lem , kutuya NIC'lerden gelen kablolar? ön panel arac?l???yla ba?lamak. Sonra Windows For Workgroups kullanarak yaz?c?lar? ve sabit diskleri payla?abilirsiniz.
Ayr?ca iki ayr? çal??ma grubunuz varsa ve bunlar? birle?tirmek istiyorsan?z, bir kutunun herhangi bir kap?s?n? di?er bir kutunun birinci kap?s?na ba?laman?z ve bir dü?meye basman?z yeterlidir. Arka panelde , koaksiyel , hatta fiber-optik kablo ba?lant?lar? imkan? sunan ve birçok a?? birle?tirmeye yarayan modül yuvas? ve bütün a?? yönetebilecek bir PC ba?lamak için bir kart giri?i bulunuyor. Bu PC yard?m?yla kutuya ba?l? terminalleri görebilir, bir kap?n?n statüsünü inceleyip de?i?tirebilir, LAN trafi?ini ve a??r? yükleme verilerini görebilir ve kutuyu s?f?rlayabilirsiniz.
Di?er kablo ?emalar?, özel ihtiyaçlar?n?z?n olmad???n? varsayarsak , maliyet aç?s?ndan Ethernet ile ba? edemiyorlar. IBM taraf?ndan tasarlanan Token Ring sisteminin çe?itli avantajlar? var. Y?ld?z biçimindeki bu yap?lanma cinsi 4MB/sn h?z?nda olmas?na ra?men 10MB/sn h?z?nda Ethernet kadar h?zl? çal???yor (e?er a? çok yüklüyse daha da h?zl?. Koaksiyel Ethernet'den daha güvenli olan bu sistemin maliyeti de oldukça yüksek tutuyor.
100MB/sn h?z?nda Ethernet sistemlerine , bant geni?li?i önemli de?ilse pek ra?bet etmeyin. Yaln?z kablolar?n?z ilerideki bir geni?leme olas?l???na kar??l?k 100MB/sn h?z?nda olsunlar. Kapasite sorunlar?n? yeni bir kutu ekleyerek çözmek daha etkili oluyor.
?u s?rada h?zl? Ethernet için üç standart rekabet ediyor ve yanl?? seçim yapma olas?l??? hayli yüksek. Ayr?ca seçim yapt???n?zda yeni bir teknoloji olan ATM hepsinin pabucunu dama atm?? olabilir. Fiber-Optik teknolojisiyle u?ra?man?z gereksiz: bak?r UTP'ler 100MB/sn Ethernet ve hatta 155MB/sn ATM için bile yeterli oluyorlar.
BA?KA B?R?M? ? KEND?N?Z M? ?
Sisteminizi kendiniz kurarak maliyeti dü?ürebilirsiniz ancak kablo a??n?z güvenilir olmazsa kazand???n?zdan daha fazlas?n? kaybedebilirsiniz. ?zlenecek en ak?ll?ca yol önce sistemin nas?l kurulaca??n? esasl?ca ö?renmek, sonra da uzmanlar? ça??r?p sistemi kurmas? onlara b?rakmak. Böylece hem onlar?n anlatt?klar?n? anlayabilecek , hem de i?lerinin ehli olup olmad?klar?n? anlayabileceksiniz. Seçti?iniz uzmanlar?n daha önce çal??t?klar? firmalarla görü?mek de oldukça yararl? bir ad?m olacakt?r.
Kablo ve konnektör al?m?nda tasarrufa gitmeyin. Bütün i?iniz o ince kablolar?n içinden akacak. E?er koaksiyel kablo kullanacaksan?z en kaliteli T-fi?leri seçin. E?er tavsiye edilen 10BaseT sistemini kullanacaksan?z 100MB/sn h?z?nda kategori 5 UTP seçin; ileride sistem geni?ledi?inde kablolar? de?i?tirmek zorunda kalmazs?n?z. Kablolar? yerden yürütmeyin, tavana dö?eyip bütün çal??ma masalar?na kablo indirin (zamanla tüm çal??anlar?n a?a kat?lacaklar?n? hesaplay?n). Bütün ?emay? ka??da dökün ve s?k s?k güncelle?tirerek bir yerde saklay?n.
PEER TO PEER VEYA SERVER
Kablo dö?eme safhas?n? tamamlad???n?zda, a? tipinizi belirlemenin zaman? gelmi?tir. Windows for workgroups taraf?ndan temsil edilen peer-to-peer a?lar, elde bulunan PC'ler kullan?larak te?kil edilebilmesi aç?s?ndan yüzeyde kullan??l? görülüyor. A??n üzerindeki herhangi bir makinenin sabit diskine ,CD-ROM sürücüsüne veya yaz?c?s?na ula?abilirsiniz. Ancak madalyonun bir de öteki yüzü var. Ula?t???n?z PC ,ba?kas? taraf?ndan da kullan?ld??? için üzerine iki kat yük binmi? oluyor. Dü?ük güçte çal??an bir PC bu yükü kald?ramayabilir. Ula?mak istedi?iniz bilginin bulundu?u PC'nin sahibi verileri yedeklemeyi ihmal edebilir veya yaz?c?n?n ba?l? oldu?u makina kapal? olabilir. Di?er alternatif olan Server sistemlerinde ortak kullan?lan tüm kaynaklar kendi i?letim sistemine sahip olan (Novell Netware veya WindowsNT ) ayr? bir PC'de , yani Serverda bulunur. Server uygulamalar?n?n çal??t?r?lmas?nda kullan?lmay?p sadece dosya yönetimine ayr?l?rsa a??n h?z? önemli art??lar gösterecektir. Bütün veriler Server içinde saklanaca??ndan yedeklenmeleri çok kolay olacakt?r. Server'?n güç kayna?? korumal? olabilir, ve hatta güvenli bir yerde kilitli durabilir.
??LET?M S?STEM? SEÇ?M?
A? i?letim sistemi, tamamen kullan?c?lar a? biçimine ba?l? olarak yap?lmal?d?r. Bu sistemlerden en çok kullan?lan? olan Windows For Workgroups ,LANtastics veya PowerLan kadar güçlü olmasa da çok popüler ve geni? bir destek hizmetine sahip.
Novell firmas? da , server a?lar? alan?nda 50.000 sertifikal? mühendis ile sektörün r'sini elinde tutuyor. WindowsNT ise Microsoft'un bilgisayar a?lar? alan?ndaki tecrübe eksikli?inden dolay? yüksek bir pazar pay?na sahip de?il. Sistemin yönetiminin kolay olmas? da dikkat edilmesi gereken bir husus te?kil ediyor. Örne?in Netware 3, çok etkili bir güvenlik sistemine sahip olmas?na ra?men , ek a? yönetim araçlar?n?n yard?m? olmaks?z?n ,özellikle birçok server’? olan sistemlerde kurulmas? çok zor olan bir i?letim sistemi. Kurulmadaki aksakl?klardan dolay? ?ifrelere ve dizinlere çok fazla insan ula?abilecektir. Netware 4 ve WindowsNT ,bu konuda gayet iyiler ancak Windows For Workgroups'u etkili bir biçimde yönetebilmek için sisteme bir NT server katmal?s?n?z
HANG? UYGULAMALAR ?
Uygulamalar?n çal??t?r?lmas? için iki ayr? ?ekil mevcut: Client Server ve File Server. Client Server, uygulaman?n kullan?c? ara birimiyle bilgi i?lem birimlerini birbirinden ay?r?r. ?ste?inizi ve gerekli verileri terminalinizden girersiniz ve bunlar serverda i?lenip terminalinize geri gelir. Terminalde bu sonuçlar? belli bir ?ekle sokarak size sunar. Böylece a? içerisinde en az miktarda veri dola?m?? olur. Veri tabanlar? bunun en önemli örneklerindendir. File Server uygulamalar? ise ,bütün verileri terminale kopyalar, bunlar? terminalde i?ler ve sonuçlar? gösterir. Bu i?lemler trafi?i oldukça yo?unla?t?rd??? için sadece dü?ük hacimli sistemlerde kullan??l?d?r. Seçti?iniz uygulamalar?n çok kullan?c?l? bir ortam için yaz?lm?? olmalar? da çok önemlidir. Özellikle kullan?c?s? artt?kça sürüne sürüne çal??maya ba?layan veri tabanlar?na dikkat edin. A??n?z?n bak?m?na da dikkat etmelisiniz. ??lenen veri miktar?, hatalar ve güvenlik ihlalleri ile ilgili raporlar çok yararl? olacakt?rlar. Ortak kullan?lan veriler ,kimsenin hat?rlamas?na gerek kalmadan, otomatik olarak yedeklenmelidir.
HANG? DONANIM ?
Kullan?c? i? istasyonlar? için PC seçimi i?letim sistemi ve kullan?lan yaz?l?ma ba?l? olmasa da , peer-to-peer sistemlerde PC kapasiteleri ne kadar yüksek kapasitede olursa o kadar iyi verim al?nacakt?r. E?er server alacaksan?z, asla en az?yla yetinmeyin. A??n h?z? bellek miktar? ile do?ru orant?l? oldu?undan ,özellikle bu alanda hiç tasarrufa gitmeyin. Sat?n alabilece?iniz en büyük ve en h?zl? sabit diski seçin e?er a??n?z iyi çal???yorsa ,yere olan talep sizi ?a??rtacakt?r.
Herhangi bir PC server görevi görebilse de sadece bu görev için üretilen sistemleri tercih etmek ak?ll?ca olacakt?r. SCSI, PCI veri yolu üzerinde çal???p ,i?lemcinin yükünü azaltt??? için multitasking ortamlarda çok daha kullan??l?d?r. Saklanan verileri birkaç yere birden yazan sistemleri seçin . Bu konuda paray? esirgemezseniz, hatal? bir diski hiçbir veri kayb?na u?ramadan ve servere kapatmadan de?i?tirmenize olanak tan?yan sistemler alabilirsiniz.
E?er sisteminiz ortak kullan?mdaki prize ba?l? tek bir güç kayna?? ile çal???yorsa , geli?mi? bir RAID sistemine yat?r?m yapmak aptalca olacakt?r. Daima kesintisiz güç kayna?? kullan?n ve server? elektrik ?ebekesine fi? kullanmadan direkt ba?lay?n. Ayr?ca server'?n kutusunun kilitlenebilir olmas? da kontrollerle oynamas?n? engelleyecektir. Hatta kutunun alarm? bile olabilir.
