Python 3. Ders (Matematik İşlemleri ve Değişkenler)

Sayılar ve Matematik İşlemleri

Python’da henüz dört başı mamur bir program yazamasak da en azından şimdilik onu basit bir hesap

makinesi niyetine kullanabiliriz. Örneğin:

1
2
3
4
5
6
7
2 + 5

5 – 2

2 * 5

6 / 2




İsterseniz bunların başına “print” komutu ekleyerek de kullanabilirsiniz bu işlevi. Bir örnek verelim:

1
print 234 + 546




Gördüğünüz gibi tamsayıları (integer) yazarken tırnak işaretlerini kullanmıyoruz. Eğer tırnak işareti

kullanırsak Python yazdıklarımızı “tamsayı” (integer) olarak değil “karakter dizisi” (string), yani bir

nevi “harf” olarak algılayacaktır. Bu durumu birkaç örnekle görelim:

1
print 25 + 50




Bu komut, 25 ve 50′yi toplayıp sonucu çıktı olarak verecektir. Şimdi aşağıdaki örneğe bakalım:

1
print "25 + 50"




Bu komut 25 ile 50′yi toplamak yerine, ekrana “25 + 50″ şeklinde bir çıktı verecektir. Peki şöyle bir

komut verirsek ne olur:

1
print "25" + "50"




Böyle bir komutla karşılaşan Python derhal “25″ ve “50″ karakter dizilerini (bu sayılar tırnak içinde

olduğu için Python bunları sayı yerine koymaz…) yan yana getirip birleştirecektir. Yani şöyle bir şey

yapacaktır:

1
2
3
print "25" + "50"

2550




Uzun lafın kısası, “25″ ifadesi ile “Ben Python, Monty Python!” ifadesi arasında Python açısından

hiç bir fark yoktur. Bunların ikisi de “karakter dizisi” sınıfına girer. Ancak tırnak işareti olmayan 25

ile “Ben Python, Monty Python!” ifadeleri Python dilinde ayrı anlamlar taşır. Çünkü bunlardan biri

“tamsayı” (integer) öteki ise “karakter dizisi”dir (string).

Şimdi matematik işlemlerine geri dönelim. Öncelikle şu komutun çıktısını inceleyelim:

1
2
3
print 5 / 2

2




Ama biz biliyoruz ki 5′i 2′ye bölerseniz 2 değil 2,5 çıkar… O zaman nedir bu şimdi? Yoksa Python

matematikten anlamıyor mu?! Anlıyor anlamasına ama bizim de Python’a biraz yardımcı olmamız

gerekiyor. Aynı komutu bir de şöyle deneyelim:

1
2
3
print 5.0 / 2

2.5




Gördüğünüz gibi bölme işlemini oluşturan bileşenlerden birinin yanına “.0″ koyulursa sorun

çözülüyor. Böylelikle Python bizim sonucu tamsayı yerine “kayan noktalı” (floating point) sayı

cinsiden görmek istediğimizi anlıyor. Bu “.0″ ifadesini istediğimiz sayının önüne koyabiliriz. Birkaç

örnek görelim:

1
2
3
print 5 / 2.0

print 5.0 / 2.0




Python’da matematik işlemleri yapılırken alıştığımız matematik kuralları geçerlidir. Yani mesela

aynı anda bölme çıkarma, toplama, çarpma işlemleri yapılacaksa işlem öncelik sırası, önce bölme

ve çarpma sonra toplama ve çıkarma şeklinde olacaktır. Örneğin:

1
print 2 + 6 / 3 * 5 – 4




işleminin sonucu 8 olacaktır. Tabii biz istersek parantezler yardımıyla Python’un kendiliğinden

kullandığı öncelik sırasını değiştirebiliriz. Bu arada yapacağımız matematik işlemlerinde sayıları

“kayan noktalı sayı” cinsinden yazmamız işlem sonucunun kesinliği açısından büyük önem taşır…

Eğer her defasında “.0″ koymaktan sıkılıyorsanız, şu komutla Python’a, “Bana her zaman kesin

sonuçlar göster,” mesajı gönderebilirsiniz:

1
from __future__ import division




Not: Burada “__” işaretini iki kez art arda klavyedeki alt çizgi tuşuna basarak yapabilirsiniz.

Artık bir sonraki Python oturumuna kadar bütün matematik işlemlerinizin sonucu kayan noktalı

sayı cinsinden gösterilecektir.

Buraya kadar Python’da üç tane “veri tipi” (data type) olduğunu gördük. Bunlar:

• Karakter dizileri (strings)

• Tamsayılar (integers)

• Kayan noktalı sayılar (floating point numbers)

Python’da bunların dışında başka veri tipleri de bulunur. Ama biz şimdilik veri tiplerine ara verip

“değişkenler” (variables) konusuna değinelim biraz.

Değişkenler

Kabaca, bir veriyi kendi içinde depolayan birimlere değişken adı veriyorlar. Ama şu anda aslında

bizi değişkenin ne olduğundan ziyade neye yaradığı ilgilendiriyor. O yüzden hemen bir örnekle

durumu açıklamaya çalışalım. Mesela;

1
n = 5




ifadesinde “n” bir değişkendir. Bu “n” değişkeni “5″ verisini sonradan tekrar kullanılmak üzere

depolar. Python komut satırında “n = 5″ şeklinde değişkeni tanımladıktan sonra “print n” komutunu

verirsek ekrana yazdırılacak veri 5 olacaktır. Yani:

1
2
3
4
5
n = 5

print n

5




Bu “n” değişkenini alıp bununla matematik işlemleri de yapabiliriz:

1
2
3
n * 2

n / 5




Hatta bu “n” değişkeni, içinde bir matematik işlemi de barındırabilir:

1
2
3
4
5
n = 34 * 45

print n

1530




Şu örneklere bir göz atalım:

1
2
3
4
5
6
7
8
9
a = 5

b = 3

print a * b

15

print "a ile b'yi çarparsak", a * b, "elde ederiz!"




a ile b’yi çarparsak 15 elde ederiz!

Burada değişkenleri karakter dizileri arasına nasıl yerleştirdiğimize, virgülleri nerede

kullandığımıza dikkat edin.

Aynı değişkenlerle yaptığımız şu örneğe bakalım bir de:

1
print a, "sayısı", b, "sayısından büyüktür"




Değişkenleri kullanmanın başka bir yolu da özel işaretler yardımıyla bunları karakter dizileri içine

gömmektir. Şu örneğe bir bakalım:

1
print "%s ile %s çarpılırsa %s elde edilir" % (3, 5, 3*5)




Burada, kullanacağımız her bir “tamsayı” için “%s” ekliyoruz. İfadenin en sonunda da % işaretinin

ardından parantez içinde bu değişkenleri teker teker tanımlıyoruz. Buna göre birinci değişkenimiz

“3″, ikincisi “5″, üçüncüsü ise bunların çarpımı…

Bir de şu örneği inceleyelim:

1
print "%s %s'yi seviyor!" % ("Ali", "Ayşe")




Görüleceği gibi, bu kez değişkenlerimiz tamsayı yerine karakter dizisi olduğu için parantez içinde

değişkenleri belirtirken tırnak işaretlerini kullanmayı unutmuyoruz.​