Bu ders, ağ protokollerinin çalışma şeklinin (7 katman) detaylarını açıklar. Eğer "Yok ben ağ protokollerinin çalışma şeklinin (7 katman) detaylarını öğrenmek istemiyom." diyorsanız 4. derse geçiniz!
NOT: 3. derste anlattıklarımı bildiğinizi varsayarak konuyu direk 7 katmanı açıklayıp bitireceğim. 3. derse bakmadıysanız ilk önce 3. derse bakınız.
İki Bilgisayar Arasındaki Katmanlar:
1) Fiziksel Katman (Physical Layer)
Fiziksel Katman, ağ üzerindeki cihazlar arasındaki veri iletimini sağlayan en temel katmandır. Bu katmanda veriler, elektrik sinyalleri, radyo dalgaları veya ışık sinyalleri olarak iletilir. Kablolu veya kablosuz ağlarda, veri iletiminin gerçekleşmesi için gerekli olan donanımlar (kablolar, fiber optik hatlar, modemler, hub’lar) bu katmanda çalışır. Fiziksel katman sadece veriyi iletmekle ilgilenir, yani burada veri anlamlandırılmaz, sadece 1 ve 0’lardan oluşan bitler hâlinde iletilir. Örneğin, Ethernet kabloları, fiber optik kablolar ve Wi-Fi sinyalleri bu katmanda çalışır.Donanımlar: Kablolar (fiber, bakır), modem, hub, ağ kartı (NIC).
Protokoller: Ethernet, USB, Bluetooth, RS-232.
2) Veri Bağlantı Katmanı (Data Link Layer)
Veri Bağlantı Katmanı, fiziksel katmandan gelen veriyi anlamlı çerçeveler (frames) hâline getirerek aynı ağ üzerindeki cihazlar arasında güvenilir veri iletimi sağlar. Ayrıca, hata tespiti ve düzeltme gibi işlemler de burada yapılır. Bir cihazın başka bir cihazı tanımasını sağlamak için MAC adresleri kullanılır. Bu katman, aynı yerel ağ içindeki veri iletimini yönetirken, yönlendirme yapmaz. Switch gibi cihazlar bu katmanda çalışır ve veri çerçevelerini hedef MAC adresine göre iletir. Örneğin, bir switch (anahtar) cihazı bu katmanda çalışarak, ağdaki cihazlara çerçeveleri doğru yönlendirir.Alt katmanları:
MAC (Media Access Control): Fiziksel adresleme (MAC adresi) yapar.
LLC (Logical Link Control): Hata kontrolü ve akış yönetimi sağlar.
Donanımlar: Switch, ağ kartı (NIC).
Protokoller: Ethernet, PPP, ARP.
3) Ağ Katmanı (Network Layer)
Ağ Katmanı, veri paketlerinin kaynak cihazdan hedef cihaza en verimli şekilde iletilmesini sağlar. Bu katmanda IP adresleme kullanılarak cihazların yerleri belirlenir ve veri paketleri farklı ağlar üzerinden yönlendirilir. Router gibi cihazlar bu katmanda çalışarak, veri paketlerinin en kısa ve en hızlı yolu izlemesini sağlar. Eğer veriler uzak bir ağa gönderilecekse, hangi yolu izleyerek gitmesi gerektiğine bu katmanda karar verilir.Örneğin bir web sitesine girdiğinde, veriler senin IP adresinden hedef IP adresine yönlendirilir. Eğer site başka bir ülkedeyse, paketler router'lar aracılığıyla farklı ağlardan geçer.
Donanımlar: Router.
Protokoller: IP (IPv4, IPv6), ICMP, OSPF.
4) Taşıma Katmanı (Transport Layer)
Taşıma Katmanı, verinin kaynak ile hedef arasında eksiksiz ve güvenilir bir şekilde iletilmesini sağlar. Verinin doğru sırayla gönderilmesini ve alıcıya ulaştığında eksik olup olmadığını kontrol eder. Bu katmanda en yaygın kullanılan protokoller TCP ve UDP’dir. TCP, veri aktarımının eksiksiz ve doğru olmasını garanti ederken, UDP ise hız öncelikli, ancak veri kaybına toleranslı bir iletim sağlar. Örneğin, bir web sayfası yüklenirken TCP kullanılırken, bir canlı yayın izlerken UDP tercih edilir.Örneğin bir dosya indirdiğinde, TCP kullanılır. Veri eksik gelirse, yeniden gönderilir. Ancak bir canlı yayın izliyorsan, UDP kullanılır çünkü hız daha önemlidir.
Bu arada:
TCP: Veri aktarımının eksiksiz olmasını garanti eder.
UDP: Daha hızlıdır ama veri kaybı olabilir.
Protokoller: TCP, UDP.
5) Oturum Katmanı (Session Layer)
Oturum katmanı, iki cihaz veya uygulama arasında oturum oluşturur, yönetir ve sonlandırır. Kullanıcılar arasındaki veri akışını organize ederek bağlantıyı sürdürmekten sorumludur. Örneğin, bir VPN bağlantısı, kullanıcı ile sunucu arasında güvenli bir oturum oluşturmak için bu katmanı kullanır.Protokoller: NetBIOS, SMB, RPC.
6) Sunum Katmanı (Presentation Layer)
Sunum katmanı, verinin uygulama katmanına uygun hale getirilmesini sağlar. Şifreleme, sıkıştırma ve format dönüşümleri gibi işlemler bu katmanda gerçekleştirilir. Örneğin, SSL/TLS protokolleri sayesinde web sitelerine yapılan bağlantılar güvenli hale getirilir.Protokoller: SSL/TLS, JPEG, GIF, ASCII.
7) Uygulama Katmanı (Application Layer)
Uygulama katmanı, doğrudan kullanıcı ile etkileşime geçen katmandır. Web tarayıcıları, e-posta istemcileri ve dosya paylaşım protokolleri gibi uygulamalar bu katmanda çalışır. Örneğin, HTTP ve HTTPS protokolleri sayesinde web sitelerine erişim sağlanır.Protokoller: HTTP, HTTPS, FTP, SMTP, DNS.
UNUTMAYALIM!
Veri aktarımında, veriler parçalara ayrılır ancak verinin boyutu değişmez.
Böylece 7 katmanın içinden geçmiş olduk. Şimdilik OSI ile alakalı bu kadar bilginin yeterli olduğunu düşünüyorum.
Ha birde size önerim bir kaynağa bağlı kalmamanız.
Araştırma ve merak, kişinin yazılım ve siber güvenlikte kendini geliştirmesi için gerekli olan en önemli özelliklerdendir.
Son düzenleme:
